Đỗ Ngọc Diệp — CEO (tổng giám đốc) Natunest, xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng/tháng.
Tôi từng ngồi trước bảng chi phí quảng cáo cuối tháng và tự hỏi một câu lạnh người: nếu ngày mai tôi tắt hết quảng cáo, còn ai tìm thấy sản phẩm của tôi không?
Câu trả lời lúc đó là gần như không ai.
Đó là ngày tôi bắt đầu tìm hiểu nghiêm túc: SEO là gì, và vì sao có những người bán hàng không tốn một đồng quảng cáo mà khách vẫn tự gõ tên sản phẩm lên Google rồi tìm đến. SEO (Search Engine Optimization — tối ưu hóa công cụ tìm kiếm) chính là câu trả lời. Và tin tốt cho bạn: đây là thứ một người kinh doanh bình thường, bắt đầu từ con số 0, hoàn toàn có thể tự học và tự làm.
Bài này tôi viết cho bạn. Chủ shop. Người bán hàng online. Người mới chạm vào marketing. Không lý thuyết suông, chỉ những thứ bạn làm được ngay.
SEO Là Gì? Giải Thích Đơn Giản Cho Người Kinh Doanh
Hãy hình dung Google như một người trung gian khổng lồ.
Mỗi ngày có hàng triệu người gõ câu hỏi vào ô tìm kiếm. “Yến sào loại nào tốt.” “Cách chưng yến cho bà bầu.” “Mở shop online cần chuẩn bị gì.” Google phải chọn ra vài trang để đặt lên đầu và trả lời họ. SEO là toàn bộ công việc bạn làm để trang của mình được chọn đặt lên đầu đó.
Nói gọn lại, SEO là gì? Là việc bạn sắp xếp nội dung, từ khóa và uy tín của trang web sao cho khi khách tìm đúng thứ bạn bán, họ thấy bạn trước tiên.
Không phải trò kỹ thuật bí hiểm chỉ dân IT mới hiểu. Mà là việc bạn trả lời đúng câu hỏi của khách, bằng chính ngôn ngữ họ dùng để hỏi.
Tôi thích ví SEO như một nhân viên bán hàng đặc biệt. Bạn huấn luyện anh ta một lần. Rồi anh ta đứng ở cửa tìm kiếm của Google, làm việc cho bạn 24 giờ mỗi ngày, không lương, không nghỉ, không đòi tăng ca.
Vì Sao SEO Quan Trọng: Khách Tự Tìm Tới Bạn
Có một khác biệt lớn giữa hai kiểu khách.
Kiểu thứ nhất là khách bạn phải chạy theo. Bạn đẩy quảng cáo, chen vào bảng tin của họ khi họ đang xem chuyện khác, cố kéo sự chú ý về phía mình. Kiểu thứ hai là khách tự đi tìm bạn. Họ đang có nhu cầu thật, tự gõ câu hỏi, và chủ động bấm vào.
Khách của SEO là kiểu thứ hai. Và kiểu thứ hai dễ mua hơn hẳn, vì họ đã sẵn ý định trước khi gặp bạn.
Điều quan trọng thứ hai là chi phí. Một bài viết chuẩn SEO lên được trang đầu có thể kéo khách về cho bạn suốt nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, mà bạn không trả thêm đồng nào cho mỗi lượt khách. Quảng cáo thì ngược lại: ngừng nạp tiền là ngừng khách, ngay lập tức.
Tôi không nói bạn bỏ quảng cáo. Tôi nói bạn cần một chân đứng không phụ thuộc hoàn toàn vào tiền quảng cáo. SEO chính là chân đứng đó. Nó đưa người lạ vào tầng đầu tiên trong phễu marketing ba tầng TOFU MOFU BOFU — nơi khách chưa biết bạn bắt đầu biết tới bạn.
Ba Trụ Cột Của SEO: Nội Dung, Từ Khóa Và Uy Tín
Bỏ qua mọi thuật ngữ rối rắm, SEO thật ra đứng trên ba trụ.
Trụ một là nội dung đúng ý định tìm kiếm. Ý định tìm kiếm (search intent — điều khách thật sự muốn khi gõ câu hỏi) là thứ bạn phải đọc cho đúng. Người tìm “cách chưng yến” muốn một hướng dẫn, không muốn một trang bán hàng. Nếu bạn hiểu họ muốn gì và cho đúng thứ đó, Google sẽ thưởng bạn. Nếu bạn cho sai, họ thoát ra trong ba giây, và Google ghi nhận điều đó.
Trụ hai là từ khóa. Từ khóa (keyword — cụm chữ khách gõ vào ô tìm kiếm) là chính xác thứ bạn phải dùng trong tiêu đề và bài viết. Khách gõ “yến sào cho người mới ốm dậy” thì bài của bạn phải chứa đúng cụm ấy, chứ không phải một cụm hoa mỹ tự bạn nghĩ ra.
Trụ ba là uy tín. Google gọi đây là EEAT — Experience, Expertise, Authoritativeness, Trust (Trải nghiệm, Chuyên môn, Thẩm quyền, Độ tin cậy). Nói đơn giản: Google muốn biết người viết có thật sự làm được điều họ nói không.
Tôi lấy chính mình làm ví dụ. Khi tôi viết về xây hệ thống bán hàng, tôi viết từ một hệ thống 500 người bán hàng độc lập tôi đã dựng lên từ con số 0, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, đi lên ngay trong đại dịch. Đó không phải câu chữ tô vẽ. Đó là trải nghiệm thật. EEAT chính là thứ đó — không bịa được, chỉ tích lũy được.
Cách Tự Làm SEO Cơ Bản Khi Bắt Đầu Từ Con Số 0
Bạn không cần thuê ai. Ba việc dưới đây bạn tự làm được ngay tuần này.
Việc một: nghiên cứu từ khóa. Mở chính Google ra. Gõ thử vài chữ liên quan tới sản phẩm của bạn, rồi nhìn phần gợi ý tự động hiện xuống. Kéo xuống cuối trang, xem mục “Mọi người cũng tìm kiếm”. Đó là kho câu hỏi thật khách đang hỏi, miễn phí, ngay trước mắt bạn. Ghi lại mười câu hỏi hay gặp nhất.
Việc hai: viết bài trả lời đúng câu hỏi khách. Mỗi câu hỏi bạn ghi lại ở trên là một bài viết. Đừng viết bài quảng cáo. Hãy viết bài giải đáp, như thể bạn đang ngồi trước mặt một khách và trả lời tận tình. Khách hỏi “chưng yến bao lâu thì đủ” thì bạn trả lời đúng câu đó, đầy đủ, thật lòng. Bán hàng tính sau. Giúp người trước.
Việc ba: tối ưu tiêu đề. Tiêu đề là dòng chữ khách nhìn thấy đầu tiên trên Google. Nó phải chứa từ khóa, và phải khiến người ta muốn bấm. So sánh hai tiêu đề: “Sản phẩm yến sào Natunest” và “Chưng yến cho bà bầu: đúng cách, đúng liều, đúng thời điểm”. Cái thứ hai vừa có từ khóa, vừa hứa hẹn một câu trả lời rõ ràng. Người ta bấm cái thứ hai.
Làm ba việc này đều đặn. Không phải một lần. Mỗi tuần vài bài. Cái bạn đang xây là một tài sản, mà tài sản thì cần thời gian.
SEO Khác Quảng Cáo Trả Tiền Như Thế Nào
Đây là chỗ tôi muốn bạn hiểu cho thật kỹ, vì nó quyết định cách bạn tiêu tiền.
Quảng cáo trả tiền giống như thuê nhà. Bạn trả tiền thì có chỗ ở. Ngày bạn ngừng trả, bạn ra đường. Nhanh, tiện, nhưng không có gì thuộc về bạn cả.
SEO giống như xây một căn nhà của riêng mình. Cực hơn lúc đầu. Xây móng, dựng tường, mất thời gian, có khi mấy tháng chưa thấy khách nào. Nhưng xây xong rồi thì nó là của bạn, ở hoài, không ai đuổi.
Không phải cái nào tốt hơn cái nào. Mà là chúng làm hai việc khác nhau. Quảng cáo cho bạn khách ngay hôm nay khi bạn cần tiền về gấp. SEO cho bạn dòng khách ổn định của ngày mai, tháng sau, năm sau. Người kinh doanh khôn ngoan dùng cả hai, nhưng hiểu rõ mình đang thuê nhà hay đang xây nhà.
Tôi đã trả giá để hiểu điều này. Năm năm ở Viettel, từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng, tôi quen với việc có sẵn một thương hiệu lớn đứng sau. Đến khi tự làm Natunest từ số 0, tôi mới thấm: nếu chỉ sống bằng quảng cáo, tôi sẽ mãi đi thuê. Tôi chọn xây.
Chính Bài Blog Bạn Đang Đọc Là SEO Đang Chạy
Tôi muốn bạn để ý một điều.
Bạn đang đọc bài này ở đâu? Rất có thể bạn gõ một câu hỏi lên Google, rồi Google dẫn bạn tới đây. Nếu đúng vậy, thì bạn vừa chứng kiến SEO hoạt động, ngay lúc này, trên chính con người bạn.
Tôi không trả một đồng quảng cáo nào để bạn đọc dòng chữ này. Tôi viết một bài trả lời đúng câu hỏi “SEO là gì”, đặt đúng từ khóa, viết từ trải nghiệm thật của mình. Và nó tự kéo bạn về.
Đó là toàn bộ điều tôi đang cố nói với bạn, gói trong một trải nghiệm bạn tự cảm được. Một bài viết đúng cách hôm nay sẽ còn kéo khách về cho tôi khi tôi đang ngủ, đang họp, đang đi công tác. Nhân đôi việc đó lên hàng trăm bài, bạn có một hệ thống thu hút khách chạy không nghỉ.
Việc còn lại sau khi khách vào là giữ họ và xây niềm tin với khách hàng đủ để họ mua. Nhưng bước đầu tiên — kéo được người lạ tới cửa — SEO làm rất giỏi.
Bắt Đầu Từ Đâu: Bước Đi Đầu Tiên Cho Bạn
Quay lại câu hỏi mở đầu — SEO là gì — giờ bạn đã có câu trả lời của riêng mình. Nó không phải kỹ thuật cao siêu. Nó là việc trả lời đúng câu hỏi của khách, bằng ngôn ngữ của khách, từ uy tín thật của bạn.
Lời khuyên của tôi rất cụ thể, và tôi mong bạn làm ngay hôm nay.
Lấy một tờ giấy. Viết ra năm câu hỏi mà khách hay hỏi bạn nhất về sản phẩm. Chọn một câu. Viết một bài trả lời câu đó thật tử tế, đặt đúng câu hỏi ấy làm tiêu đề. Đăng lên.
Chỉ một bài. Đừng chờ hoàn hảo, đừng chờ biết hết. Người giỏi SEO không phải người biết nhiều nhất, mà là người bắt đầu sớm nhất và không bỏ cuộc. Tôi xây cả một hệ thống 500 người cũng từ một bước nhỏ đầu tiên như thế, làm trong lúc còn chưa biết hết đường.
Nếu bạn thấy cách nghĩ này hữu ích, hãy theo dõi blog của tôi và đọc thêm các bài về xây hệ thống, marketing và bán hàng bền vững. Tôi viết đều, từ những gì tôi thật sự đã làm. Bạn cứ đi cùng, từng bài một.
Câu Hỏi Thường Gặp
SEO là gì, nói ngắn gọn nhất?
SEO (tối ưu hóa công cụ tìm kiếm) là toàn bộ việc bạn làm để trang web của mình xuất hiện ở đầu Google khi khách gõ đúng câu hỏi liên quan tới sản phẩm bạn bán. Gói gọn: trả lời đúng câu hỏi của khách, bằng ngôn ngữ của khách, từ uy tín thật của bạn.
Người không rành công nghệ có tự học SEO được không?
Được. SEO không phải trò kỹ thuật dành riêng cho dân IT. Ba việc nền tảng — nghiên cứu từ khóa bằng chính ô tìm kiếm Google, viết bài trả lời đúng câu hỏi khách, và đặt tiêu đề có từ khóa — bạn tự làm được ngay tuần này mà không cần thuê ai. Tôi xây Natunest từ con số 0 cũng bắt đầu đúng kiểu đó.
SEO bao lâu thì thấy kết quả?
Thường vài tháng, không phải vài ngày. SEO giống xây nhà chứ không phải thuê nhà: cực lúc đầu, có khi mấy tháng chưa thấy khách, nhưng khi đã lên thì nó kéo khách về đều đặn suốt nhiều tháng, nhiều năm mà bạn không trả thêm tiền cho mỗi lượt. Vì vậy hãy làm đều mỗi tuần và đừng bỏ cuộc sớm.
Có nên bỏ quảng cáo để làm SEO không?
Không. Hai thứ làm hai việc khác nhau. Quảng cáo cho bạn khách ngay hôm nay khi cần tiền về gấp; SEO cho bạn dòng khách ổn định của ngày mai. Người kinh doanh khôn ngoan dùng cả hai, nhưng luôn hiểu rõ mình đang “thuê nhà” hay đang “xây nhà”.
Về tác giả
Đỗ Ngọc Diệp — CEO thương hiệu yến sào Natunest. Tôi xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, đi lên từ con số 0 trong đại dịch; song song điều hành một công ty nhân sự 30 người. Trước Natunest, tôi có 5 năm ở Viettel — từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng — rồi rẽ sang mảng du lịch, khách sạn đóng cửa vì COVID. Chuyên môn của tôi: xây hệ thống kinh doanh, quản lý đội bán hàng, marketing nội dung, xây thương hiệu, và ứng dụng AI vào kinh doanh.