Cách Bán Hàng Trên Zalo Hiệu Quả

Đỗ Ngọc Diệp — CEO (tổng giám đốc) Natunest, xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng/tháng.

Năm 2021, khi mảng du lịch – khách sạn tôi đang làm đóng cửa vì COVID, tôi ngồi nhìn chiếc điện thoại và tự hỏi một câu rất thật: mình còn lại gì để bán hàng?

Không mặt bằng. Không ngân sách quảng cáo. Chỉ có một danh bạ vài trăm số và một tài khoản Zalo.

Tôi bắt đầu từ đúng chỗ đó.

Và đó là lý do hôm nay tôi muốn viết cho bạn về cách bán hàng trên Zalo — không phải lý thuyết chép trên mạng, mà là cách tôi đã dùng để đưa thương hiệu yến sào Natunest đi từ con số 0 lên 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, ngay giữa đại dịch.

Zalo không hào nhoáng. Nó không cho bạn triệu lượt xem sau một đêm. Nhưng nếu bạn hỏi tôi kênh nào giữ khách tốt nhất và chốt đơn êm nhất, tôi trả lời ngay: chính là Zalo.

Vì sao tôi coi Zalo là kênh giữ khách, không phải kênh câu view

Nhiều người mở Zalo bán hàng với tâm thế giống như mở một cái chợ. Đăng thật nhiều, hét thật to, mong ai đó đi ngang ghé mua.

Tôi nghĩ khác.

Zalo không mạnh ở chỗ đông. Nó mạnh ở chỗ gần. Trên Facebook, bạn nói với một đám đông. Trên Zalo, bạn nói với từng người. Đó là khác biệt lớn nhất, và cũng là chỗ nhiều người bỏ lỡ.

Khi một khách đã có bạn trong Zalo, nghĩa là họ đã cho bạn bước vào một không gian riêng tư — nơi họ nhắn tin cho gia đình, cho bạn bè. Bước vào đó là một đặc ân. Xài đặc ân đó để spam (gửi tin rác hàng loạt) thì bạn mất khách. Xài nó để chăm sóc thật lòng thì bạn có khách cả đời.

Suốt hành trình xây Natunest, tôi luôn coi Zalo là nơi nuôi mối quan hệ. Bán một lần là doanh thu. Được mua lại mười lần mới là sự nghiệp.

Zalo cá nhân và Zalo OA: hai công cụ, đừng dùng lẫn

Trước khi bàn cách làm, bạn cần phân biệt hai thứ.

Zalo cá nhân là tài khoản gắn với số điện thoại của bạn. Đây là nơi trò chuyện một–một, gần gũi, người thật nói với người thật. Sức mạnh của nó là sự thân mật.

Zalo OA (Official Account — tài khoản chính thức dành cho doanh nghiệp) là trang chính danh của thương hiệu. Nó cho phép gửi tin hàng loạt (broadcast), gắn nút mua hàng, chạy quảng cáo và xem số liệu. Sức mạnh của nó là quy mô.

Đừng chọn một, bỏ một. Tôi dùng Zalo cá nhân để chăm từng khách như chăm một người quen, và dùng Zalo OA để giữ hình ảnh thương hiệu chuyên nghiệp, tiếp cận số đông. Người mới nên bắt đầu bằng Zalo cá nhân, vì niềm tin luôn được xây từ người-với-người trước khi được xây từ một cái logo.

Xây danh sách: nền móng thật sự của cách bán hàng trên Zalo

Không có danh sách, mọi kỹ thuật đều vô nghĩa. Bạn không thể chăm sóc người mà bạn không có cách liên lạc. Vậy danh sách đến từ đâu?

Từ khách đã mua: sau mỗi đơn, tôi luôn xin kết bạn Zalo để tiện gửi hướng dẫn và nhắc lịch dùng sản phẩm.

Từ Facebook: ai nhắn tin hỏi sản phẩm, tôi mời họ qua Zalo để tư vấn kỹ hơn.

Từ người quen giới thiệu: một khách hài lòng thường kéo theo ba, bốn người thân.

Từ các buổi tư vấn, sự kiện, phát trực tiếp: chốt lại bằng một câu — để lại số, tôi kết bạn Zalo gửi thông tin cho bạn.

Điều tôi muốn bạn nhớ: xây danh sách không phải đi gom số thật nhiều. Mà là gom đúng người thật sự quan tâm. Một trăm số của người đang cần yến sào giá trị hơn một nghìn số lấy đại.

Đăng đều mỗi ngày để khách không quên bạn

Có một sự thật hơi phũ: khách không nhớ bạn lâu như bạn tưởng.

Hôm nay họ lưu số bạn. Ba tuần sau, nếu bạn im lặng, họ quên bạn là ai.

Vì vậy tôi đăng Zalo đều — mỗi ngày, đúng như tôi từng tập thói quen đứng quầy đều đặn suốt 5 năm ở Viettel, từ một giao dịch viên lên cửa hàng trưởng. Đều đặn tạo ra sự hiện diện. Sự hiện diện tạo ra niềm tin.

Nhưng đăng đều không có nghĩa là ngày nào cũng rao bán. Tôi chia nội dung theo một nhịp đơn giản.

Một phần là kiến thức: cách phân biệt yến thật, cách chưng yến cho người mới ốm dậy.

Một phần là câu chuyện: một khách lớn tuổi ăn ngủ tốt hơn, một người mẹ mua cho con.

Một phần là hậu trường: hình ảnh xưởng, bàn tay người ngồi nhặt lông yến.

Và chỉ một phần nhỏ là bán hàng trực tiếp.

Người ta không theo dõi một cái loa rao hàng. Người ta theo dõi một con người có gì đó để kể.

Nhắn tin chăm sóc mà không biến thành kẻ làm phiền

Đây là chỗ tôi thấy nhiều người thất bại nhất.

Họ nghĩ chăm sóc nghĩa là ngày nào cũng nhắn “chị ơi mua yến không ạ”. Không. Đó không phải chăm sóc. Đó là làm phiền.

Chăm sóc thật là nhớ. Nhớ khách vừa mua cho mẹ đang ốm, vài hôm sau nhắn hỏi thăm bác dùng có hợp không. Không kèm một lời chào hàng nào.

Nghe thì mất công. Nhưng đây chính là thứ tạo ra 500 con người đứng bán cùng tôi — vì họ được chăm như người nhà, nên họ ở lại.

Một nguyên tắc tôi luôn dặn đội của mình: mỗi tin nhắn trước khi gửi đi, hãy tự hỏi — tin này có ích cho người nhận, hay chỉ có ích cho túi tiền của mình? Nếu chỉ có lợi cho bạn, đừng gửi.

Nếu bạn muốn đi sâu hơn về phần này, tôi đã viết riêng một bài về cách chăm sóc khách hàng hiệu quả, nơi Zalo đóng vai trò trung tâm.

Chốt đơn qua tin nhắn: nơi Zalo thắng mọi kênh khác

Bán hàng trên mạng, khoảnh khắc khó nhất là lúc khách im lặng. Họ thích, họ tò mò, nhưng họ chưa quyết.

Trên một bài quảng cáo, bạn gần như không làm gì được với sự im lặng đó. Trên Zalo thì có, vì bạn đang nói chuyện riêng với họ. Tôi chốt đơn qua Zalo bằng ba nguyên tắc đơn giản.

Hỏi trước khi bán: chị đang tìm yến cho người lớn tuổi hay cho trẻ nhỏ? Hiểu đúng nhu cầu rồi hãy đề xuất.

Gỡ nỗi lo, đừng ép: khi khách phân vân về giá, tôi không vội giảm giá, tôi nói về giá trị và về những người đã dùng trước đó.

Giúp họ bước tiếp: “em gửi chị hai lựa chọn, chị thấy cái nào hợp thì em lên đơn luôn nhé”. Một câu rõ ràng, nhẹ nhàng, để khách dễ gật đầu.

Zalo cho bạn thứ mà một mẩu quảng cáo không bao giờ có: một cuộc trò chuyện. Và đơn hàng, xét cho cùng, luôn được chốt trong một cuộc trò chuyện. Tôi nói kỹ hơn trong bài cách chốt sale hiệu quả.

Nếu hôm nay bạn mới bắt đầu, hãy làm đúng một việc

Đừng làm hết cùng một lúc. Nếu hôm nay bạn mới bắt đầu, hãy chọn đúng một việc: mở danh bạ, chọn ra 20 khách hàng cũ, nhắn cho từng người một tin thật lòng — không bán gì cả, chỉ hỏi thăm.

Đó là viên gạch đầu tiên. Cách bán hàng trên Zalo hiệu quả không bắt đầu bằng đơn hàng, mà bằng một mối quan hệ được chăm thật.

Làm đều mỗi ngày. Ba tháng sau nhìn lại, bạn sẽ không tin một danh sách vài trăm số có thể nuôi bạn đến đâu. Tôi đã đi qua đúng con đường đó, từ con số 0.

Nếu bài viết này có ích cho bạn, hãy theo dõi tôi để đọc thêm những bài tôi chia sẻ về xây hệ thống bán hàng và chăm sóc khách.

Câu Hỏi Thường Gặp

Bán hàng trên Zalo nên dùng tài khoản cá nhân hay Zalo OA?
Người mới nên bắt đầu bằng Zalo cá nhân, vì niềm tin được xây từ những cuộc trò chuyện một–một gần gũi. Khi lượng khách đã lớn và cần gửi tin hàng loạt, gắn nút mua hàng, đo số liệu, hãy mở thêm Zalo OA. Hai công cụ bổ trợ nhau, đừng chọn một bỏ một.

Làm sao chốt đơn qua tin nhắn khi khách còn phân vân?
Hỏi trước khi bán để hiểu đúng nhu cầu. Khi khách lo về giá, đừng vội giảm giá — hãy nói về giá trị và về những người đã dùng trước. Cuối cùng, đưa ra một lựa chọn rõ ràng để khách dễ gật đầu.

Không có nhiều tiền quảng cáo thì bán trên Zalo được không?
Được. Tôi bắt đầu Natunest giữa đại dịch với đúng một danh bạ vài trăm số và một tài khoản Zalo, không mặt bằng, không ngân sách quảng cáo. Quan trọng không phải là tiền, mà là bạn có chịu chăm sóc từng người thật lòng và đều đặn mỗi ngày hay không.

Về tác giả

Đỗ Ngọc Diệp — CEO Natunest

Đỗ Ngọc Diệp — CEO thương hiệu yến sào Natunest. Tôi xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, đi lên từ con số 0 trong đại dịch; song song điều hành một công ty nhân sự 30 người. Trước Natunest, tôi có 5 năm ở Viettel — từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng — rồi rẽ sang mảng du lịch, khách sạn đóng cửa vì COVID. Chuyên môn của tôi: xây hệ thống kinh doanh, quản lý đội bán hàng, marketing nội dung, xây thương hiệu, và ứng dụng AI vào kinh doanh.

Cách Giữ Chân Khách Hàng Cũ Để Họ Mua Mãi

Đỗ Ngọc Diệp — CEO (tổng giám đốc) Natunest, xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng/tháng.

Có một buổi sáng, tôi ngồi xem lại sổ bán hàng của cả tháng. Doanh thu vẫn tốt. Nhưng một con số làm tôi chững lại: tháng nào tôi cũng phải đi tìm khách mới để bù vào chỗ những người đã lặng lẽ biến mất.

Giống như xách nước bằng một cái xô thủng. Đổ vào bao nhiêu, chảy ra gần bấy nhiêu.

Đó là lúc tôi hiểu rằng cách giữ chân khách hàng cũ mới là thứ quyết định tôi xây được một cơ nghiệp bền, hay chỉ ngồi vá một cái phễu rò rỉ suốt đời. Rất nhiều người kinh doanh online đang ở đúng chỗ tôi từng đứng. Bạn dồn hết tiền, hết sức vào quảng cáo để kéo người lạ về. Họ mua một lần. Rồi đi. Và bạn lại chạy tiếp, mệt hơn mỗi tháng.

Bài viết này là những gì tôi rút ra sau nhiều năm xây một hệ thống bán yến sào từ con số 0. Không phải lý thuyết. Là thứ tôi làm mỗi ngày.

Vì sao một khách cũ đáng giá hơn mười khách vãng lai

Hãy làm một phép tính rất đơn giản cùng tôi.

Để có một khách mới, bạn phải trả tiền quảng cáo, trả công người tư vấn, trả cả thời gian thuyết phục một người chưa từng tin bạn. Người lạ luôn hỏi nhiều, ngờ nhiều, và mua ít ở lần đầu.

Còn một khách cũ thì khác hẳn. Họ đã tin. Họ đã dùng. Họ không cần bạn thuyết phục lại từ đầu. Khi họ cần mua, họ nghĩ đến bạn trước tiên. Và bạn gần như không tốn thêm đồng quảng cáo nào để bán cho họ lần thứ hai, thứ ba, thứ mười.

Đó chưa phải là điều giá trị nhất.

Điều giá trị nhất là một khách cũ hài lòng sẽ tự đi kể về bạn. Với chị em, với đồng nghiệp, với hàng xóm. Trong ngành yến sào của tôi, một hộp yến ngon gửi biếu mẹ chồng có thể kéo về ba, bốn khách mới mà tôi không hề quen biết. Đó gọi là giới thiệu truyền miệng (referral) — kênh bán hàng rẻ nhất và đáng tin nhất trên đời, vì nó đến từ lời của người thật, không phải từ một mẩu quảng cáo.

Cho nên tôi luôn nói với đội của mình một câu: một khách trung thành hơn mười khách vãng lai. Mười người mua một lần rồi quên bạn không nuôi nổi một cửa hàng. Nhưng một trăm người quay lại đều đặn thì nuôi được cả một hệ thống.

Nền móng của việc giữ chân: sản phẩm tốt và ổn định

Tôi sẽ nói thẳng một điều mà nhiều người không muốn nghe.

Không có mẹo chăm sóc nào cứu được một sản phẩm tồi. Bạn có nhắn tin ngọt ngào đến đâu, tặng quà khéo đến đâu, mà hộp hàng lần này khác lần trước, chất lượng lúc lên lúc xuống, thì khách vẫn đi. Và họ đi trong im lặng, không thèm phàn nàn một lời.

Cách giữ chân khách hàng bền vững nhất luôn bắt đầu từ chính thứ bạn bán. Sản phẩm phải tốt. Và quan trọng hơn cả tốt, nó phải ổn định.

Ổn định nghĩa là gì? Là hộp yến khách mua tháng này giống hệt hộp họ đã yêu tháng trước. Cùng chất lượng, cùng cách đóng gói, cùng cảm giác an tâm khi mở ra. Khách hàng trung thành không mua sự bất ngờ. Họ mua sự chắc chắn. Họ trả tiền để không phải lo lắng.

Tôi xây Natunest đi lên ngay trong đại dịch, khi túi tiền của ai cũng eo hẹp và người ta cân nhắc từng đồng. Thứ giữ khách lại với tôi giai đoạn đó không phải giá rẻ. Mà là niềm tin rằng lần nào mở hộp ra cũng đúng như họ mong đợi. Niềm tin đó, một khi bạn phá vỡ, gần như không mua lại được.

Chăm sóc đều đặn: có mặt trước cả khi khách cần

Đây là chỗ phần lớn người kinh doanh nhỏ bỏ lỡ.

Họ chăm khách rất nhiệt vào đúng lúc khách sắp trả tiền. Chốt đơn xong thì im bặt. Đến khi cần bán tiếp mới nhắn tin, và lần này lời chào nghe như một cuộc đòi nợ.

Khách cảm nhận được điều đó. Không ai thích cái cảm giác mình chỉ được nhớ đến khi người ta muốn lấy tiền của mình.

Chăm sóc đúng là chăm cả khi bạn chẳng bán gì. Là một tin nhắn hỏi xem hộp yến lần trước mẹ dùng có hợp không. Là lời nhắc nhỏ cách chưng yến sao cho ngon vào một buổi chiều bình thường. Là câu chúc thật lòng dịp lễ, không kèm mã giảm giá. Bạn gieo sự quan tâm trước. Đến lúc khách cần mua, họ đã nghĩ về bạn từ lâu rồi.

Muốn làm việc này đều đặn với hàng trăm khách, bạn không thể ngồi nhớ từng người bằng đầu. Bạn cần một cách làm có hệ thống. Tôi đã viết chi tiết trong bài cách chăm sóc khách hàng hiệu quả, và một công cụ tôi dựa vào rất nhiều là email. Một chuỗi tin nhắn được lên lịch sẵn, gửi đúng người vào đúng thời điểm, kể chuyện và cho giá trị thay vì chỉ rao bán. Nếu bạn chưa từng làm, hãy bắt đầu từ bài email nuôi dưỡng khách hàng — đó là cách một người bán như tôi có mặt bên hàng trăm khách mỗi tuần mà vẫn giữ được sự ấm áp của từng lời.

Chương trình khách thân thiết: cho họ một lý do để ở lại

Con người thích được ghi nhận. Thích cảm giác mình đặc biệt. Thích thuộc về một nơi coi trọng mình.

Chương trình khách thân thiết (loyalty program — cách tưởng thưởng cho những người mua lại nhiều lần) chính là cách bạn nói với khách rằng: tôi nhớ bạn, và tôi biết ơn vì bạn đã quay lại.

Nó không cần cầu kỳ. Đừng nghĩ ngay đến phần mềm đắt tiền hay hệ thống tích điểm phức tạp. Với một cửa hàng nhỏ, nó có thể đơn giản là:

Một món quà nhỏ bất ngờ kèm đơn hàng thứ ba.

Một ưu đãi riêng mà chỉ khách quen mới có, trước cả khi mở bán cho người ngoài.

Một lời cảm ơn viết tay đặt trong hộp, gọi đúng tên khách.

Điểm mấu chốt không nằm ở giá trị món quà. Nó nằm ở cảm giác. Khách phải thấy rằng ở lại với bạn thì được hơn là đi tìm chỗ mới. Rằng lòng trung thành của họ có người nhìn thấy và nâng niu. Một khách được đối xử như người thân sẽ không rời đi chỉ vì nơi khác rẻ hơn vài chục nghìn.

Tôi luôn dặn 500 cộng sự bán hàng của mình: đừng coi đơn hàng là điểm kết thúc. Hãy coi nó là ngày đầu tiên của một mối quan hệ.

Lắng nghe phản hồi: khách đang chỉ cho bạn cách giữ họ

Có một sự thật hơi phũ: phần lớn khách không hài lòng sẽ không nói cho bạn biết. Họ chỉ lặng lẽ không quay lại nữa.

Nghĩa là mỗi lời phàn nàn bạn nhận được thực ra là một món quà. Người đó đủ quan tâm để lên tiếng, thay vì bỏ đi trong im lặng. Họ đang trao cho bạn cơ hội sửa sai và giữ họ lại.

Vậy nên hãy chủ động đi hỏi, đừng ngồi đợi. Sau mỗi đơn hàng, tôi vẫn hỏi những câu rất thật: hộp lần này dùng có ổn không, giao hàng có nhanh không, có điều gì tôi làm tốt hơn được không. Rồi tôi ngồi nghe. Nghe để sửa, không phải để cãi.

Khi một khách chê, tôi có hai lựa chọn. Phòng thủ và biện minh, để rồi mất họ. Hoặc cảm ơn, sửa thật, và báo lại cho họ biết mình đã sửa. Lần thứ hai giữ được khách gần như luôn thắng lần thứ nhất. Một vấn đề được xử lý tử tế nhiều khi khiến khách gắn bó hơn cả khi mọi thứ suôn sẻ, vì họ tận mắt thấy bạn là người có trách nhiệm.

Lắng nghe còn giúp bạn tốt lên mỗi ngày. Khách chính là hội đồng cố vấn không lấy phí của bạn. Họ nói cho bạn biết nên thêm sản phẩm gì, bỏ cái gì, sửa chỗ nào. Việc của bạn chỉ là đủ khiêm tốn để nghe.

Hệ thống bền là hệ thống khách quay lại, không phải chạy theo khách mới mãi

Tôi muốn khép lại bằng góc nhìn thay đổi cả cách tôi làm kinh doanh.

Trước đây, tôi từng 5 năm ở Viettel, đi từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng. Rồi tôi rẽ sang du lịch, và COVID ập đến, khách sạn đóng cửa, mọi thứ về gần như con số 0. Khi bắt đầu lại với yến sào, tôi từng nghĩ giống đa số: cứ kéo thật nhiều người mới về là sẽ lớn.

Tôi đã sai.

Một hệ thống chỉ sống bằng khách mới là một hệ thống luôn thở gấp. Ngày nào cũng phải chạy quảng cáo, ngày nào cũng phải tìm người lạ, dừng lại một nhịp là doanh thu tụt. Nó không cho bạn nghỉ. Nó không cho bạn ngủ.

Còn một hệ thống có nền khách cũ trung thành thì khác. Nó có quán tính. Có sức bật. Tháng này bạn không chạy quảng cáo, khách quen vẫn quay lại. Doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng của Natunest không đến từ việc tôi tìm được 500 người mới mỗi tháng, mà đến từ những khách đã ở lại và mua đi mua lại, cộng thêm những người họ dẫn về. Khách mới làm cho cửa hàng rộng ra. Nhưng khách cũ làm cho nó sâu và vững.

Chạy theo khách mới là công việc của một người bán hàng. Xây một nền khách quay lại là công việc của một người xây cơ nghiệp. Tôi chọn làm người thứ hai.

Bắt đầu từ đâu ngay hôm nay

Đừng cố làm tất cả cùng lúc. Bạn sẽ đuối.

Nếu hôm nay bạn chỉ làm được một việc, hãy làm việc này: lấy danh sách những khách đã mua của bạn trong ba tháng qua, và nhắn cho từng người một tin nhắn không nhằm bán gì cả. Chỉ hỏi thăm. Chỉ để họ biết bạn còn nhớ. Đó là viên gạch đầu tiên, và là bài học cốt lõi nhất về cách giữ chân khách hàng: người ta ở lại với nơi khiến họ thấy mình quan trọng.

Từ viên gạch đó, bạn xây dần. Ổn định sản phẩm. Chăm sóc đều. Thưởng cho lòng trung thành. Lắng nghe thật lòng. Không có phép màu nào ở đây cả, chỉ có sự tử tế được làm một cách kiên trì và có hệ thống.

Nếu bạn thấy bài này hữu ích, hãy theo dõi để đọc thêm những bài tôi viết về xây hệ thống kinh doanh và chăm sóc khách hàng. Tôi chia sẻ đúng những gì mình đã làm và đang làm mỗi ngày.

Câu Hỏi Thường Gặp

Giữ chân khách hàng cũ hay tìm khách mới thì quan trọng hơn?
Cả hai đều cần, nhưng phần lớn người kinh doanh nhỏ đang dồn quá nhiều sức vào khách mới và bỏ quên khách cũ. Khách mới làm cửa hàng rộng ra, khách cũ làm nó sâu và vững. Bán cho một người đã tin bạn gần như không tốn thêm chi phí quảng cáo, còn tự họ đi kể về bạn. Một nền khách cũ trung thành là thứ giúp doanh thu không tụt khi bạn ngừng chạy quảng cáo một nhịp.

Cửa hàng nhỏ, vốn ít thì làm cách giữ chân khách hàng thế nào?
Bạn không cần phần mềm đắt tiền hay hệ thống tích điểm phức tạp. Bắt đầu bằng ba việc gần như miễn phí: bảo đảm sản phẩm ổn định lần nào cũng như nhau, nhắn tin hỏi thăm khách cả khi không bán gì, và cảm ơn khách quen bằng một món quà nhỏ hoặc lời cảm ơn viết tay. Điểm mấu chốt là cảm giác được coi trọng, không phải giá trị món quà.

Bao lâu nên liên hệ lại với khách cũ một lần?
Không có con số cứng cho mọi ngành, nhưng nguyên tắc là đừng chỉ xuất hiện khi cần bán. Hãy chăm sóc đan xen: hỏi thăm sau khi giao hàng, gửi một mẹo dùng sản phẩm giữa chừng, một lời chúc dịp lễ không kèm khuyến mãi. Một chuỗi email được lên lịch sẵn giúp bạn làm việc này đều đặn với hàng trăm khách mà vẫn giữ được sự ấm áp.

Khách phàn nàn thì nên xử lý ra sao để không mất họ?
Coi lời phàn nàn là một món quà, vì phần lớn khách không hài lòng sẽ bỏ đi trong im lặng. Đừng phòng thủ hay biện minh. Hãy cảm ơn, sửa thật, rồi báo lại cho khách biết bạn đã sửa. Một vấn đề được xử lý tử tế nhiều khi khiến khách gắn bó hơn cả khi mọi thứ suôn sẻ, vì họ tận mắt thấy bạn có trách nhiệm.

Về tác giả

Đỗ Ngọc Diệp — CEO Natunest

Đỗ Ngọc Diệp — CEO thương hiệu yến sào Natunest. Tôi xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, đi lên từ con số 0 trong đại dịch; song song điều hành một công ty nhân sự 30 người. Trước Natunest, tôi có 5 năm ở Viettel — từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng — rồi rẽ sang mảng du lịch, khách sạn đóng cửa vì COVID. Chuyên môn của tôi: xây hệ thống kinh doanh, quản lý đội bán hàng, marketing nội dung, xây thương hiệu, và ứng dụng AI vào kinh doanh.

Tư Duy Bán Hàng Đỉnh Cao: Bán Mà Như Không Bán

Đỗ Ngọc Diệp — CEO (tổng giám đốc) Natunest, xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng/tháng.

Có một tin nhắn tôi nhận đi nhận lại suốt mấy năm nay. Đại loại: “Chị ơi, em đăng bài cả ngày mà chẳng ai mua. Em sai ở đâu?”

Tôi hiểu cảm giác đó. Vì tôi từng đứng đúng chỗ ấy.

Sau khi xây một hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng — đi lên từ con số 0 giữa đại dịch — tôi nhận ra một điều. Vấn đề hiếm khi nằm ở bài đăng, ở giá, hay ở sản phẩm. Nó nằm ở tư duy bán hàng.

Ở cái cách bạn nghĩ về việc bán, trước cả khi mở lời. Bán mà như không bán không phải một mẹo. Đó là một cách nghĩ. Hôm nay tôi kể bạn nghe cách nghĩ đó.

Càng cố bán, khách càng bỏ chạy

Bạn đã bao giờ bước vào một cửa hàng, và nhân viên bám theo bạn từng bước chưa?

Bạn cầm cái áo lên, họ khen đẹp. Bạn đặt xuống, họ chìa ra cái khác. Bạn nói “để tôi xem thêm”, họ lập tức đưa ba lý do phải mua ngay. Bạn thấy gì? Bạn thấy nghẹt thở. Và bạn tìm đường ra cửa.

Bán hàng online — tức bán qua mạng — cũng y hệt, chỉ là qua màn hình.

Người bán vội vàng thường mắc cùng một lỗi: họ nói về mình quá nhiều. Sản phẩm của tôi tốt. Bên tôi đang giảm giá. Mua ngay kẻo hết. Từng câu đều xoay quanh chữ “tôi”, “bên tôi”, “hàng của tôi”. Không một câu nào xoay quanh người đang đọc.

Khách cảm nhận được điều đó. Rất nhanh.

Con người có một bản năng rất cũ: khi thấy ai đó chỉ chăm chăm lấy thứ gì từ mình, ta phòng thủ. Ta lùi lại. Người bán càng đẩy, bức tường trong đầu khách càng dày.

Đây là nghịch lý đầu tiên của nghề bán. Bạn càng lộ ra rằng mình cần bán, khách càng ít muốn mua. Áp lực bạn tạo ra không dồn khách về phía quầy thu ngân. Nó đẩy họ ra cửa.

Vậy nên bước đầu tiên không phải học nói hay hơn. Mà là thôi đẩy.

Tư duy bán hàng: đổi câu hỏi trong đầu

Suốt nhiều năm, câu hỏi trong đầu hầu hết người bán là: “Làm sao để bán được hàng?”

Nghe thì hợp lý. Nhưng chính câu hỏi đó dẫn ta đi sai đường.

Khi bạn hỏi “làm sao bán được”, não bạn tự động tìm chiêu: câu chốt nào lợi hại, khuyến mãi nào hấp dẫn, lời nào khiến khách gật đầu. Mọi thứ đổ dồn về kết quả bạn muốn. Còn khách? Khách chỉ là phương tiện để bạn đạt kết quả đó.

Tư duy bán hàng đỉnh cao bắt đầu bằng cách đổi một câu hỏi.

Không phải “làm sao để tôi bán được?”. Mà là “làm sao để tôi giúp được người này?”.

Nghe như chuyện nhỏ. Đổi vài chữ thôi mà. Nhưng nó xoay cả bàn cờ.

Khi câu hỏi là “làm sao giúp được”, bạn buộc phải nhìn khách trước. Người này đang vướng chuyện gì? Họ lo điều gì? Thứ tôi có trong tay giải được đúng nỗi lo đó không — hay tôi đang cố nhét một thứ họ không cần?

Có hôm tôi khuyên khách đừng mua sản phẩm đắt tiền nhất, vì nhu cầu của họ chỉ cần loại vừa phải. Họ ngạc nhiên. Rồi họ tin tôi. Và họ quay lại, kéo theo cả người nhà.

Bán hàng, hiểu cho đúng, là một hành động phục vụ. Bạn không đứng đối diện khách để giành lấy tiền. Bạn đứng cùng phía với khách, cùng nhìn về vấn đề của họ. Đổi được câu hỏi trong đầu, bạn đổi được tất cả những gì diễn ra sau đó.

Lắng nghe trước, đừng vội chào hàng

Nguyên tắc đầu tiên của việc bán mà như không bán: lắng nghe trước, nói sau.

Người bán non tay sợ khoảng lặng. Khách vừa hỏi một câu, họ tuôn ra một tràng. Thông số, công dụng, giá, ưu đãi. Nói cho đã, rồi mới thở.

Nhưng khách đâu cần một bài thuyết trình. Khách cần được hiểu.

Tôi tập cho đội của mình một thói quen: trước khi chào bất cứ thứ gì, hãy hỏi và nghe cho hết. Khách mua yến cho ai? Cho mẹ già, cho con nhỏ, hay cho chính mình sau một trận ốm? Ba người đó cần ba lời tư vấn khác nhau hoàn toàn.

Khi bạn hỏi đúng và nghe thật, hai chuyện xảy ra.

Một, khách thấy mình được tôn trọng. Họ mở lòng. Bức tường phòng thủ hạ xuống.

Hai, bạn có đủ thông tin để nói đúng thứ họ cần — thay vì bắn một tràng rồi cầu may.

Lắng nghe không phải là kỹ thuật để moi thông tin. Nó là sự tôn trọng thật. Khách phân biệt được ngay đâu là người thật lòng quan tâm, đâu là người đang diễn.

Bạn để ý mà xem: những người bán giỏi nhất thường là những người nói ít nhất. Họ hỏi một câu đúng, rồi im lặng, và để khách kể.

Tin vào thứ mình bán

Có một thứ khách cảm được qua màn hình, qua giọng nói, qua từng câu chữ: bạn có thật sự tin vào thứ mình bán hay không.

Bạn không giấu được điều này. Thật đấy.

Khi bạn bán một sản phẩm mà chính bạn cũng không dùng, không tin, chỉ bán vì nó có lời — chất giọng bạn sẽ gợn. Bạn nói nhiều hơn cần thiết, để tự thuyết phục chính mình. Bạn né những câu hỏi khó. Khách tinh ý sẽ thấy.

Ngược lại, khi bạn bán thứ bạn thật sự tin, mọi thứ nhẹ đi.

Bạn không cần thổi phồng. Bạn không cần nói dối. Bạn chỉ cần kể sự thật, vì sự thật đã đủ tốt.

Đây là lý do tôi chọn ngành yến sào và ở lại với nó. Tôi dùng sản phẩm của chính mình. Tôi biết nó làm được gì và không làm được gì. Nên khi tư vấn, tôi không phải diễn. Tôi chỉ nói điều tôi biết.

Nếu hôm nay bạn thấy mình phải gồng lên mới bán được, hãy dừng lại một nhịp và tự hỏi: mình có tin thứ mình đang bán không?

Nếu câu trả lời là không, vấn đề không nằm ở kỹ năng bán. Nó nằm ở thứ bạn chọn để bán.

Chơi đường dài, đừng ăn một lần

Người bán vì món lời trước mắt và người xây sự nghiệp lâu dài khác nhau ở một điểm: cách họ đối xử với khách sau khi tiền đã vào túi.

Người ăn một lần thì xong là xong. Bán được thì mừng, bán không được thì thôi, quay sang khách khác.

Người chơi đường dài nghĩ khác. Với họ, lần bán đầu tiên không phải đích đến. Đó là lần đầu gặp mặt.

Tôi xây được hệ thống 500 người và doanh thu 3 tỷ mỗi tháng không phải nhờ bán giỏi cho người lạ. Mà nhờ giữ được người cũ.

Một khách hàng hài lòng không mua một lần. Họ mua lại. Họ kể cho bạn bè. Họ trở thành người bán hàng miễn phí cho bạn, mà bạn không phải trả một đồng quảng cáo nào.

Hãy làm phép tính đơn giản. Ép một người mua một lần rồi mất họ mãi mãi — bạn được một đơn. Phục vụ một người tử tế để họ ở lại nhiều năm — bạn được một dòng chảy.

Tư duy dài hạn thay đổi cách bạn cư xử ngay hôm nay. Bạn không giấu nhược điểm sản phẩm, vì bạn không muốn khách vỡ mộng tuần sau. Bạn không hứa quá lời, vì bạn còn phải nhìn mặt họ lần sau.

Bán như không bán, xét cho cùng, là bán cho cả một mối quan hệ chứ không phải cho một hóa đơn.

Bắt đầu từ khách tiếp theo

Nói lý thuyết thì dễ. Vậy tư duy bán hàng đó trông ra sao trong một ngày làm việc thật?

Nó là khi bạn trả lời tin nhắn của khách bằng một câu hỏi để hiểu họ hơn, thay vì dán ngay bảng giá.

Nó là khi bạn thành thật nói “trường hợp của bạn thì loại này chưa hợp đâu”, dù bạn hoàn toàn có thể bán và lấy tiền.

Nó là khi bạn nhắn hỏi thăm sau lúc khách dùng sản phẩm, không phải để bán thêm, mà chỉ để biết họ có ổn không.

Những việc nhỏ đó cộng lại thành một thứ vô hình nhưng quyết định tất cả: niềm tin. Và niềm tin mới khiến khách rút ví, chứ không phải một câu chốt hay ho. Tôi viết riêng về cách xây niềm tin với khách hàng nếu bạn muốn đào sâu. Bán như không bán cũng không có nghĩa là không bao giờ chốt — đến lúc, bạn vẫn mời khách quyết định, nhưng mời một cách tử tế. Tôi cũng chia sẻ cách chốt sale tử tế mà không khiến khách thấy bị lùa, trong một bài khác.

Nếu hôm nay bạn chỉ mang về một điều, hãy để nó là điều này. Bán hàng đỉnh cao không bắt đầu bằng việc học thêm chiêu chốt đơn, mà bằng việc đổi câu hỏi trong đầu — từ “làm sao bán được” sang “làm sao giúp được”.

Việc làm ngay rất nhỏ. Lần tới khi một khách nhắn tin, đừng vội chào hàng. Hỏi một câu để hiểu họ. Nghe cho hết. Rồi mới nói — và chỉ nói thứ thật sự giúp được họ.

Làm vậy một tuần, giọng bạn sẽ khác. Làm vậy một năm, khách sẽ quay lại tìm bạn.

Tôi đi từ con số 0 lên một hệ thống 500 người giữa lúc kinh tế đóng băng vì đại dịch. Không phải vì tôi ép giỏi. Mà vì tôi chọn phục vụ.

Bạn cũng làm được. Nếu những góc nhìn kiểu này giúp được bạn, hãy theo dõi blog của tôi — tôi viết đều về xây hệ thống, quản lý đội bán hàng, và cách bán tử tế mà vẫn ra kết quả.

Câu Hỏi Thường Gặp

Tư duy bán hàng là gì, và vì sao nó quan trọng hơn kỹ thuật chốt đơn?
Tư duy bán hàng là cách bạn nghĩ về việc bán trước cả khi mở lời — bạn xem khách là người cần giúp, hay chỉ là cái ví cần mở. Kỹ thuật chốt đơn chỉ là bề nổi. Cùng một câu nói, người tin mình phục vụ khách nói ra sẽ khác hẳn người chỉ muốn lấy tiền. Khách cảm được cái gốc đó. Nên đổi tư duy cho kết quả bền hơn học thêm mười câu chốt.

“Bán mà như không bán” có nghĩa là không bao giờ mời khách mua sao?
Không. Nó không có nghĩa là né việc chốt. Nó có nghĩa là bạn đặt việc hiểu và giúp khách lên trước, rồi khi đã rõ thứ họ cần, bạn vẫn mời họ quyết định — nhưng mời một cách tử tế, không lùa, không ép. Đến lúc phải chốt thì vẫn chốt, chỉ là không biến toàn bộ cuộc trò chuyện thành một màn đẩy hàng.

Người mới bán online nên bắt đầu từ đâu để đổi tư duy này?
Bắt đầu từ khách tiếp theo. Lần tới khi có người nhắn tin, đừng dán bảng giá ngay. Hỏi một câu để hiểu họ mua cho ai, đang lo điều gì. Nghe cho hết rồi mới tư vấn, và chỉ nói thứ thật sự hợp với họ. Làm đúng một việc nhỏ đó lặp lại mỗi ngày, tư duy sẽ ngấm dần vào cách bạn bán.

Làm sao biết mình đang bán vì khách hay chỉ vì tiền?
Tự hỏi một câu: nếu sản phẩm này không hợp với khách, mình có dám khuyên họ đừng mua không? Nếu câu trả lời là có, bạn đang bán bằng tư duy phục vụ. Nếu bạn thấy mình phải gồng lên, nói nhiều để tự thuyết phục chính mình, thì vấn đề thường không nằm ở kỹ năng — mà ở thứ bạn chọn để bán, hoặc ở niềm tin của bạn vào nó.

Về tác giả

Đỗ Ngọc Diệp — CEO Natunest

Đỗ Ngọc Diệp — CEO thương hiệu yến sào Natunest. Tôi xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, đi lên từ con số 0 trong đại dịch; song song điều hành một công ty nhân sự 30 người. Trước Natunest, tôi có 5 năm ở Viettel — từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng — rồi rẽ sang mảng du lịch, khách sạn đóng cửa vì COVID. Chuyên môn của tôi: xây hệ thống kinh doanh, quản lý đội bán hàng, marketing nội dung, xây thương hiệu, và ứng dụng AI vào kinh doanh.

Cách Đặt Tên Thương Hiệu Hay, Dễ Nhớ

Đỗ Ngọc Diệp — CEO (tổng giám đốc) Natunest, xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng/tháng.

Có một câu hỏi tôi nhận được nhiều nhất mỗi khi ai đó chuẩn bị mở một cửa hàng.

Không phải “bán cái gì”. Không phải “lấy vốn ở đâu”.

Mà là: “Chị ơi, đặt tên sao cho khách nhớ?”

Tôi hiểu vì sao họ lo. Sản phẩm có thể đổi, bao bì có thể sửa, nhưng cái tên thì đi theo bạn nhiều năm. Nó là thứ khách hàng gọi khi nhắc đến bạn, gõ khi tìm bạn, và nhớ khi họ muốn mua lần thứ hai. Cách đặt tên thương hiệu vì thế không phải là chọn một từ cho đẹp. Đó là đặt viên gạch đầu tiên cho mọi thứ bạn xây về sau.

Tôi là Đỗ Ngọc Diệp, người xây thương hiệu yến sào Natunest từ con số 0. Dưới đây là cách tôi chọn một cái tên, và cách bạn có thể tự làm.

Cái tên là tài sản đầu tiên bạn xây

Hãy hình dung cái tên như một chiếc móc trong đầu khách hàng.

Mỗi lần họ nghe, thấy, gõ cái tên đó, chiếc móc đóng sâu thêm một chút. Đến ngày họ cần, họ nghĩ ngay đến bạn.

Nhưng nếu cái tên khó đọc, khó viết, na ná người khác, thì chiếc móc không bao giờ bám được. Bạn trả tiền quảng cáo để đưa tên vào đầu khách, rồi nó trượt ra ngay hôm sau.

Một cái tên tốt giúp bạn tiết kiệm rất nhiều tiền marketing (tiếp thị) về sau. Một cái tên tệ bắt bạn trả tiền mãi mà vẫn không ai nhớ.

Chọn tên là việc làm một lần, nhưng sống với nó nhiều năm. Hãy chậm lại ở bước này.

Năm nguyên tắc trong cách đặt tên thương hiệu dễ nhớ

Sau nhiều năm làm nghề, tôi rút gọn cách đặt tên thương hiệu vào năm nguyên tắc. Cái tên không cần đủ cả năm, nhưng càng đủ càng khỏe.

Ngắn.
Dễ đọc.
Dễ nhớ.
Gợi liên tưởng.
Chưa ai dùng.

Tôi nói kỹ từng cái.

Ngắn. Tên càng ít âm tiết càng dễ nằm lại trong trí nhớ. Hai đến ba âm tiết là vùng đẹp. Bạn thử đọc to cái tên lên; nếu phải lấy hơi giữa chừng, nó dài quá.

Dễ đọc. Một người nghe qua điện thoại có viết đúng tên bạn không? Nếu họ phải hỏi lại “đánh vần giúp em”, bạn đang mất khách ngay ở lời giới thiệu. Tên dễ đọc thì dễ được truyền miệng, mà truyền miệng là kênh bán hàng rẻ nhất.

Dễ nhớ. Não người nhớ hình ảnh và cảm xúc, không nhớ chuỗi ký tự vô nghĩa. Cái tên gợi được một hình ảnh trong đầu sẽ ở lại lâu hơn.

Gợi liên tưởng. Tên tốt nói khẽ cho khách biết bạn là ai, bạn thuộc về thế giới nào. Không cần mô tả trần trụi, chỉ cần một hơi hướng.

Chưa ai dùng. Đây là nguyên tắc nhiều người bỏ qua rồi trả giá. Một cái tên hay mà đã có người đăng ký nhãn hiệu (bảo hộ tên về mặt pháp lý), hoặc đã kín tên miền (tên miền là địa chỉ website), thì coi như bạn không thực sự sở hữu nó.

Ba hướng đặt tên: mô tả, ghép từ, tên riêng

Khi bí, bạn không cần ngồi chờ cảm hứng. Có ba hướng đi rõ ràng để bắt đầu.

Hướng thứ nhất là tên mô tả. Bạn lấy chính thứ mình bán làm tên, hoặc lấy lợi ích cốt lõi. Kiểu như “Nhà Sạch”, “Cơm Tấm Ngon”. Ưu điểm: khách hiểu ngay bạn bán gì. Nhược điểm: khó khác biệt, khó lớn, vì hàng trăm người khác cũng mô tả giống bạn.

Hướng thứ hai là ghép từ. Bạn lấy hai mảnh có nghĩa ghép lại thành một từ mới của riêng mình. Cách này cho bạn một cái tên độc nhất mà vẫn mang ý nghĩa. Natunest của tôi đi hướng này, tôi sẽ kể ở phần sau.

Hướng thứ ba là tên riêng. Bạn lấy tên người sáng lập, hoặc một cái tên mang tính cá nhân. Hướng này gắn thương hiệu với con người thật, tạo cảm giác tin cậy và có câu chuyện. Nếu bạn đang đồng thời xây dựng thương hiệu cá nhân, đây là hướng đáng cân nhắc, vì tên bạn và tên thương hiệu bổ trợ cho nhau.

Không có hướng nào đúng tuyệt đối, chỉ có hướng hợp với bạn lúc này.

Những sai lầm khiến khách quên bạn trong năm giây

Tôi thấy đi thấy lại vài lỗi. Chúng không phá bạn ngay hôm nay, nhưng bào mòn bạn từng ngày.

Đặt tên quá khó đọc. Chủ shop mê một cái tên ngoại lai, viết lạ, đọc trẹo lưỡi. Chủ thấy sang. Khách thấy mệt. Khách không mua thứ họ không gọi được tên.

Đặt tên na ná đối thủ. Thấy một thương hiệu đang bán chạy, nhiều người đặt tên hao hao để ăn theo. Kết quả: bạn đổ công sức quảng cáo, khách lại tưởng là thương hiệu kia, và mọi nỗ lực của bạn chảy sang túi người khác. Chưa kể rủi ro pháp lý khi tên bạn đụng nhãn hiệu đã được bảo hộ.

Đặt tên quá dài, quá kêu. Tên ghép năm sáu chữ, thêm cả tính từ hoa mỹ. Đọc thì oai, nhớ thì không. Rồi khách tự rút gọn tên bạn theo cách của họ.

Đặt tên bó chân mình. Bạn bán trà, đặt tên gắn chặt chữ “trà”. Ba năm sau bạn muốn bán thêm cà phê, bánh, đồ pha chế. Cái tên cũ níu bạn lại. Hãy chừa đường cho mình lớn.

Mỗi lỗi trên đều tránh được, nếu bạn kiểm tra kỹ trước khi in nó lên bảng hiệu.

Câu chuyện đằng sau cái tên Natunest

Tôi xây Natunest trong đại dịch, từ con số 0.

Lúc đó mảng du lịch, khách sạn tôi đang làm đóng cửa vì COVID. Tôi có 5 năm ở Viettel trước đó, đi từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng, nên tôi không lạ việc bắt đầu lại. Nhưng lần này tôi tự làm chủ. Và việc đầu tiên là chọn một cái tên tôi sẽ sống cùng nhiều năm.

Tôi bán yến sào. Yến là món quà của thiên nhiên, và tổ yến, theo đúng nghĩa đen, là một cái tổ. Tôi muốn cái tên vừa nói được nguồn gốc thiên nhiên, vừa gợi được sự ấm áp của một tổ ấm.

Đó là lúc Natunest ra đời.

Natu, lấy từ nature, nghĩa là thiên nhiên.
Nest, nghĩa là cái tổ, tổ ấm, tổ yến.

Ghép lại: một cái tổ đến từ thiên nhiên.

Cái tên đủ ngắn để đọc một hơi. Đủ lạ để không đụng ai. Đủ nghĩa để tôi kể được cả một câu chuyện thương hiệu từ nó. Mỗi lần giới thiệu, tôi không phải giải thích dài dòng; bản thân cái tên đã bán hàng giúp tôi một phần.

Từ cái tên đó, tôi xây lên hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng. Cái tên không tự làm ra con số đó. Nhưng nó là chiếc móc để mọi nỗ lực của tôi bám vào và cộng dồn.

Ba lớp kiểm tra trước khi bạn chốt tên

Bạn đã có vài cái tên ưng ý. Đừng in vội. Cho nó qua ba lớp lọc này.

Lớp một là gõ thử. Tìm cái tên trên Google và các sàn bán hàng. Đã có ai dùng chưa? Có trùng thương hiệu cùng ngành không? Nếu trang đầu đã đầy người khác, bạn rất khó chen vào.

Lớp hai là tên miền và mạng xã hội. Kiểm tra tên miền còn trống không, tên trên Facebook, TikTok, Instagram còn nhận không. Bạn muốn khách gõ một cái tên là ra đúng bạn.

Lớp ba là pháp lý. Tra cứu xem cái tên đã bị đăng ký nhãn hiệu chưa. Đây là bước dễ bị bỏ qua nhất, và tốn kém nhất khi bỏ qua. Bạn không muốn xây thương hiệu ba năm rồi nhận thư yêu cầu đổi tên.

Ba lớp này lấy của bạn một buổi chiều. Đổi lại, bạn tránh được cái giá phải làm lại từ đầu. Nếu bạn còn mơ hồ về nền tảng phía sau một cái tên, hãy đọc thêm về brand là gì để thấy cái tên chỉ là phần nổi của tảng băng.

Chốt một cái tên và bắt đầu

Sự thật là không có cái tên nào hoàn hảo tuyệt đối.

Có cái tên đủ tốt để bắt đầu, rồi bạn làm nó lớn bằng chất lượng và sự tử tế mỗi ngày. Một cái tên trung bình đi cùng sản phẩm tốt sẽ thắng một cái tên kêu mà rỗng.

Nếu hôm nay bạn đang bí, hãy làm đúng một việc. Viết ra mười cái tên theo ba hướng tôi vừa kể. Đọc to từng cái lên. Gạch đi những cái phải lấy hơi giữa chừng hoặc phải đánh vần. Ba cái còn lại, cho qua ba lớp kiểm tra. Bạn sẽ có câu trả lời.

Cách đặt tên thương hiệu, rút lại, chỉ là vậy: chọn một cái tên ngắn, dễ đọc, có nghĩa, chưa ai dùng, rồi dồn sức làm cho nó đáng nhớ.

Nếu bài này giúp được bạn, hãy theo dõi tôi để đọc thêm những bài tôi viết về xây thương hiệu và bán hàng từ hành trình thật của mình — những gì tôi đã làm, đã sai, và đã sửa.

Câu Hỏi Thường Gặp

Cách đặt tên thương hiệu nên bắt đầu từ đâu?
Bắt đầu từ việc viết ra thật nhiều tên theo ba hướng: tên mô tả, tên ghép từ, và tên riêng. Đừng chờ cảm hứng. Cứ viết mười cái, đọc to lên, rồi gạch dần những cái khó đọc, khó nhớ. Cái tên tốt thường lộ ra sau khi bạn loại đủ những cái dở.

Tên thương hiệu nên dài bao nhiêu là vừa?
Hai đến ba âm tiết là vùng đẹp. Bạn đọc to cái tên lên, nếu phải lấy hơi giữa chừng thì nó đã dài quá. Tên càng ngắn càng dễ nằm lại trong trí nhớ và dễ được truyền miệng.

Có bắt buộc đăng ký nhãn hiệu cho tên thương hiệu không?
Rất nên. Đăng ký nhãn hiệu là cách bảo hộ cái tên về mặt pháp lý, để không ai lấy được tài sản bạn dày công xây. Trước khi chốt, hãy tra cứu xem tên đã bị ai đăng ký chưa. Đây là bước dễ bỏ qua nhất, và tốn kém nhất khi bỏ qua.

Đặt tên bằng tiếng Việt hay tiếng nước ngoài tốt hơn?
Không có đáp án cố định. Điều quan trọng là khách hàng của bạn có đọc đúng, viết đúng, nhớ đúng cái tên đó không. Một cái tên nước ngoài mà khách trẹo lưỡi thì thua một cái tên thuần Việt dễ gọi. Hãy chọn theo tai của khách, đừng chọn theo mắt của bạn.

Về tác giả

Đỗ Ngọc Diệp — CEO Natunest

Đỗ Ngọc Diệp — CEO thương hiệu yến sào Natunest. Tôi xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, đi lên từ con số 0 trong đại dịch; song song điều hành một công ty nhân sự 30 người. Trước Natunest, tôi có 5 năm ở Viettel — từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng — rồi rẽ sang mảng du lịch, khách sạn đóng cửa vì COVID. Chuyên môn của tôi: xây hệ thống kinh doanh, quản lý đội bán hàng, marketing nội dung, xây thương hiệu, và ứng dụng AI vào kinh doanh.

KPI Là Gì? Cách Đặt KPI Cho Đội Bán Hàng

Đỗ Ngọc Diệp — CEO (tổng giám đốc) Natunest, xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng/tháng.

Cuối tháng. Bạn mở bảng doanh thu ra xem. Con số thấp hơn tháng trước một khoảng, đủ để bạn thấy khó chịu cả buổi tối.

Bạn gọi cả đội lại và hỏi một câu quen thuộc: “Tháng này sao ít đơn thế?”

Rồi bạn nhận về một tràng câu trả lời. Thị trường khó. Khách cân nhắc nhiều. Đối thủ vừa giảm giá. Nghe ai cũng có lý. Nhưng không một ai nói được chính xác trong tháng đó họ đã gọi bao nhiêu khách, nhắn bao nhiêu tin, chốt hụt bao nhiêu đơn.

Bạn quản lý bằng cảm giác. Và đội của bạn cũng làm việc bằng cảm giác.

Đó chính là lúc bạn cần hiểu KPI là gì. Bởi vì thứ bạn không đo được, bạn không thể cải thiện được.

KPI Là Gì? Định Nghĩa Dễ Hiểu Nhất

KPI là viết tắt của Key Performance Indicator, dịch sang tiếng Việt là chỉ số đo lường hiệu quả then chốt. Nói cho gọn: KPI là những con số quan trọng nhất cho bạn biết một người, một đội, hay cả doanh nghiệp đang chạy tốt hay chạy dở.

Hãy hình dung chiếc xe bạn đang lái. Trên bảng táp-lô có rất nhiều thông tin. Nhưng bạn không nhìn hết tất cả cùng một lúc. Bạn nhìn kim tốc độ, nhìn vạch xăng, nhìn nhiệt độ máy. Ba con số đó đủ để bạn biết có nên đạp ga, có nên ghé đổ xăng, có nên dừng lại kiểm tra hay không.

KPI trong kinh doanh cũng vậy. Nó là bảng táp-lô của bạn.

Điểm mấu chốt nằm ở chữ “then chốt”. Không phải cái gì đo được cũng là KPI. Số lượt thích trên một bài đăng đo được đấy, nhưng nó có phải chỉ số then chốt của đội bán hàng không? Thường là không. KPI là những con số mà khi nó thay đổi, kết quả kinh doanh của bạn thay đổi theo.

KPI Dùng Để Làm Gì Trong Một Đội Bán Hàng

Nhiều người nghĩ KPI là công cụ để “soi” nhân viên. Để cuối tháng có cái mà trừ lương, mà khiển trách. Tôi thì nghĩ ngược lại hoàn toàn.

KPI không phải cây gậy. Nó là tấm bản đồ.

Khi tôi đặt KPI cho một bạn bán hàng mới, tôi không nói: “Tháng này em phải bán được 50 triệu.” Tôi nói cho bạn ấy biết con đường để đi tới 50 triệu đó gồm những bước nào. Mỗi ngày tiếp cận bao nhiêu khách. Mỗi tuần tư vấn sâu bao nhiêu người. Tỷ lệ chốt cần giữ ở mức nào.

Bởi vì một mục tiêu doanh thu, nếu chỉ đứng trơ trọi một mình, sẽ làm người mới hoảng sợ. Còn khi nó được chia nhỏ thành các chỉ số hành động hằng ngày, nó trở thành một việc làm được.

KPI làm được ba việc lớn cho đội bán hàng.

Thứ nhất, nó cho mỗi người biết hôm nay mình cần làm gì, thay vì mông lung không biết bắt đầu từ đâu.

Thứ hai, nó cho bạn — người quản lý — nhìn thấy vấn đề trước khi vấn đề nổ ra. Một bạn tháng này doanh thu vẫn ổn, nhưng số khách tiếp cận đang giảm dần. Đó là dấu hiệu tháng sau sẽ tụt. Nhờ KPI, bạn thấy được điều đó từ sớm.

Thứ ba, nó biến những cuộc họp cảm tính thành cuộc họp có bằng chứng. Không còn “anh thấy em dạo này hơi chậm”. Mà là “tuần này em gọi 40 khách, tuần trước 70, mình cùng xem chuyện gì đang xảy ra nhé”.

Cách Đặt KPI Đúng: Cụ Thể, Đo Được, Thực Tế

Một KPI tốt phải hội đủ ba điều kiện. Tôi luôn kiểm tra bằng ba câu hỏi này.

Cụ thể chưa? “Bán nhiều hơn” không phải KPI. “Chốt 30 đơn trong tháng” mới là KPI. Con số càng rõ, người thực hiện càng biết đích đến nằm ở đâu.

Đo được chưa? Nếu cuối tháng bạn không lấy ra được con số để đối chiếu, thì đó không phải KPI, đó là lời chúc. “Chăm sóc khách hàng tốt hơn” nghe rất hay, nhưng đo bằng gì? Hãy đổi thành “gọi lại cho 100% khách đã mua trong vòng 3 ngày”. Cái này đo được.

Thực tế chưa? Đây là chỗ nhiều người sai nhất. Đặt KPI trên trời để “tạo động lực”. Một bạn tháng trước chốt 10 đơn, tháng này bạn bắt chốt 100 đơn. Bạn nghĩ mình đang thúc đội đi nhanh. Thật ra bạn đang dạy họ bỏ cuộc, vì ngay từ đầu họ đã biết không thể với tới. KPI thực tế là KPI cao hơn hiện tại một chút để phải cố, nhưng đủ gần để tin là làm được.

Ba tiêu chí này — cụ thể, đo được, thực tế — chính là phần lõi của một khung quốc tế tên là SMART (nghĩa là “thông minh”), viết tắt của Specific, Measurable, Achievable, Relevant, Time-bound: cụ thể, đo được, khả thi, liên quan, có mốc thời gian. Bạn không cần thuộc lòng tiếng Anh. Bạn chỉ cần nhớ: một KPI mà bạn không viết được thành con số kèm hạn chót, thì nó chưa phải KPI.

Hai Sai Lầm Khiến KPI Thành Gánh Nặng

Tôi đã đặt KPI sai đủ nhiều để rút ra hai bài học đắt giá nhất. Hai sai lầm này gặp ở khắp nơi.

Sai lầm thứ nhất là đặt quá nhiều KPI.

Tôi từng làm một bảng theo dõi với mười mấy chỉ số cho mỗi bạn bán hàng. Số cuộc gọi, số tin nhắn, số bài đăng, số khách mới, số khách cũ quay lại, thời gian phản hồi, và còn nữa. Tôi tự hào vì mình quản lý “chi tiết”. Kết quả là gì? Không ai nhớ nổi mình đang bị đo bằng cái gì. Khi mọi thứ đều quan trọng, thì chẳng có gì quan trọng cả. Cả đội tê liệt vì không biết nên ưu tiên con số nào.

Bài học: mỗi vị trí chỉ nên có từ ba đến năm KPI. Ít mà trúng, hơn nhiều mà loạn. Hãy chọn ra vài con số mà nếu chúng tốt, gần như chắc chắn kết quả cuối cùng sẽ tốt.

Sai lầm thứ hai còn nguy hiểm hơn: đặt KPI không gắn với mục tiêu.

Đây là cái bẫy tinh vi. Bạn đặt một KPI nghe rất hợp lý, đội làm rất chăm, con số rất đẹp, nhưng doanh nghiệp không nhích lên. Ví dụ, bạn ép đội đăng thật nhiều bài lên trang cá nhân. Cuối tháng ai cũng đủ chỉ tiêu bài đăng. Nhưng đơn hàng không tăng, vì những bài đó không nhắm đúng người mua.

Con số đẹp mà sai hướng còn tệ hơn con số xấu. Vì con số xấu ít nhất còn báo động cho bạn.

Mỗi khi đặt một KPI, tôi luôn hỏi ngược lại một câu: “Nếu con số này đạt tối đa, doanh thu hoặc lợi nhuận của tôi có tăng không?” Nếu câu trả lời là không chắc, tôi bỏ KPI đó. Một chỉ số hành động chỉ có giá trị khi nó nối thẳng được về chỉ số kết quả. Muốn hiểu rõ hơn cách các con số ở từng giai đoạn nối vào nhau, bạn có thể đọc thêm bài của tôi về phễu marketing ba tầng — ở đó tôi chỉ rõ mỗi tầng của phễu cần đo chỉ số nào.

Ví Dụ Một Bộ KPI Cho Đội Bán Hàng

Nói lý thuyết mãi cũng khó hình dung. Đây là một bộ KPI thực tế tôi thường dùng cho một bạn bán hàng, chia làm hai nhóm.

Nhóm chỉ số kết quả — thứ nói lên tiền về túi:

Doanh thu trong tháng.
Số đơn hàng chốt thành công.
Giá trị đơn hàng trung bình.
Tỷ lệ khách cũ mua lại.

Nhóm chỉ số hành động — thứ tạo ra kết quả ở trên:

Số khách hàng mới tiếp cận mỗi ngày.
Số buổi tư vấn sâu mỗi tuần.
Tỷ lệ chốt đơn trên số khách đã tư vấn.
Thời gian phản hồi tin nhắn của khách.

Bạn thấy sự khác nhau chứ. Chỉ số kết quả cho bạn biết đội đang ở đâu. Chỉ số hành động cho bạn biết vì sao họ ở đó, và phải chỉnh chỗ nào để đi tiếp.

Khi một bạn doanh thu thấp, tôi không mắng về doanh thu. Tôi lần ngược lên nhóm hành động. Khách tiếp cận có đủ không? Đủ. Vậy tỷ lệ chốt thế nào? À, tỷ lệ chốt tụt. Vấn đề nằm ở khâu tư vấn, không phải ở khâu tìm khách. Giờ tôi biết chính xác cần ngồi lại rèn kỹ năng chốt đơn cho bạn ấy, thay vì bắt bạn chạy đi tìm thêm khách một cách vô ích.

Đó là sức mạnh thật sự của KPI. Nó không chỉ báo cho bạn biết có vấn đề. Nó chỉ cho bạn thấy vấn đề nằm ở đâu.

Góc Nhìn Của Tôi: Quản 500 Người Nhờ Đo Đúng Thứ Cần Đo

Tôi xây thương hiệu yến sào Natunest từ con số 0 lên một hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng. Và tôi làm điều đó ngay trong đại dịch, khi mảng du lịch – khách sạn tôi đang theo phải đóng cửa vì COVID. Song song, tôi vẫn điều hành một công ty nhân sự 30 người.

Người ta hay hỏi tôi làm sao một mình quản được ngần ấy con người. Câu trả lời thật lòng: tôi không quản từng con người. Tôi quản vài con số.

Với 500 người, tôi không thể theo dõi từng cuộc gọi, từng tin nhắn của mỗi bạn. Bất khả thi. Thứ tôi làm là chọn ra một nhóm nhỏ chỉ số then chốt cho từng cấp, rồi nhìn vào đó. Ở cấp đội, tôi nhìn số người bán hoạt động thật sự và tốc độ tăng trưởng của họ. Ở cấp cá nhân, người trưởng nhóm của họ mới là người theo sát các chỉ số hành động chi tiết.

Với công ty nhân sự 30 người thì khác hẳn. Ba mươi người, đầu việc phức tạp hơn, không thể lấy y nguyên bộ KPI của đội bán hàng mà áp vào. Bài học ở đây: KPI không phải cái áo may sẵn mặc cho ai cũng vừa. Mỗi vai trò cần bộ chỉ số riêng, đo đúng thứ vai trò đó tạo ra.

Điều giữ tôi tỉnh táo suốt hành trình đó không phải là làm việc nhiều hơn. Mà là đo đúng thứ cần đo, rồi tin vào con số. Nếu bạn muốn đi sâu hơn phần con người phía sau những con số này, tôi có viết riêng một bài về cách quản lý đội nhóm bán hàng, vì KPI chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại là cách bạn dùng những con số đó để dẫn dắt người thật.

Bắt Đầu Đo Từ Hôm Nay

Bạn không cần một phần mềm đắt tiền để bắt đầu. Bạn không cần một bảng tính mười mấy cột. Bạn chỉ cần một tờ giấy và sự thành thật.

Hãy làm thế này. Chọn ra đúng một chỉ số kết quả quan trọng nhất của đội bạn lúc này — thường là số đơn chốt hoặc doanh thu. Rồi chọn ra hai đến ba chỉ số hành động dẫn thẳng tới nó. Viết xuống con số hiện tại của tuần này. Đặt mục tiêu tuần sau cao hơn một chút. Vậy là xong. Bạn vừa có bộ KPI đầu tiên của mình.

Tuần sau, mở ra so. Con số nào tụt, ngồi lại với người phụ trách con số đó. Đừng thêm KPI mới vội. Hãy để đội quen với việc nhìn vào con số trước đã.

Quản lý bằng cảm giác dễ chịu, nhưng nó lừa bạn. Quản lý bằng con số khó chịu lúc đầu, nhưng nó nói thật với bạn. Và trong kinh doanh, thứ nói thật với bạn mới là thứ giúp bạn đi xa.

Câu Hỏi Thường Gặp

KPI là gì, nói thật ngắn gọn?
KPI là chỉ số đo lường hiệu quả then chốt — vài con số quan trọng nhất cho bạn biết một người, một đội hay cả doanh nghiệp đang chạy tốt hay chạy dở. Nó là bảng táp-lô để bạn nhìn vào mà ra quyết định, không phải cây gậy để phạt nhân viên.

Một đội bán hàng nên có bao nhiêu KPI?
Mỗi vị trí chỉ nên có từ ba đến năm KPI. Đặt quá nhiều thì cả đội tê liệt vì không biết ưu tiên con số nào. Khi mọi thứ đều quan trọng thì chẳng có gì quan trọng cả. Hãy chọn vài con số mà nếu chúng tốt, gần như chắc chắn kết quả cuối cùng sẽ tốt.

Chỉ số kết quả và chỉ số hành động khác nhau thế nào?
Chỉ số kết quả cho bạn biết đội đang ở đâu — ví dụ doanh thu, số đơn chốt. Chỉ số hành động cho bạn biết vì sao họ ở đó — ví dụ số khách tiếp cận mỗi ngày, tỷ lệ chốt. Khi doanh thu tụt, bạn lần ngược lên nhóm hành động để tìm đúng chỗ cần sửa, thay vì chỉ mắng về con số cuối.

Làm sao biết một KPI có tốt hay không?
Hỏi một câu: “Nếu con số này đạt tối đa, doanh thu hoặc lợi nhuận của tôi có tăng không?” Nếu không chắc, bỏ KPI đó. Một chỉ số hành động chỉ có giá trị khi nó nối thẳng được về chỉ số kết quả. Con số đẹp mà sai hướng còn tệ hơn con số xấu.

Về tác giả

Đỗ Ngọc Diệp — CEO Natunest

Đỗ Ngọc Diệp — CEO thương hiệu yến sào Natunest. Tôi xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, đi lên từ con số 0 trong đại dịch; song song điều hành một công ty nhân sự 30 người. Trước Natunest, tôi có 5 năm ở Viettel — từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng — rồi rẽ sang mảng du lịch, khách sạn đóng cửa vì COVID. Chuyên môn của tôi: xây hệ thống kinh doanh, quản lý đội bán hàng, marketing nội dung, xây thương hiệu, và ứng dụng AI vào kinh doanh.

Chân Dung Khách Hàng Mục Tiêu Là Gì? Cách Xác Định

Đỗ Ngọc Diệp — CEO (tổng giám đốc) Natunest, xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng/tháng.

Bạn từng đổ tiền vào quảng cáo mà không một ai bấm mua chưa?

Tôi từng chứng kiến điều đó rất nhiều lần. Một người bán hàng viết bài rất hay, ảnh rất đẹp, chạy quảng cáo đều đặn. Nhưng đơn vẫn không về. Tôi hỏi một câu duy nhất: “Khách của bạn là ai?” Câu trả lời gần như luôn giống nhau: “Dạ, ai mua cũng được.”

Đó chính là chỗ chết.

Khi bạn nói với tất cả mọi người, bạn đang không nói với một ai cả. Và lời giải cho vấn đề này gói gọn trong một khái niệm mà mọi người kinh doanh online nên nắm trước khi tiêu đồng quảng cáo đầu tiên: chân dung khách hàng. Trong bài này tôi sẽ giải thích nó là gì, gồm những gì, và cách bạn tự xác định được ngay hôm nay bằng chính những khách hàng thật của mình.

Chân dung khách hàng là gì?

Chân dung khách hàng, tiếng Anh gọi là customer persona (bản mô tả chi tiết về một khách hàng lý tưởng), là bức chân dung bạn vẽ ra về đúng một con người cụ thể mà sản phẩm của bạn sinh ra để phục vụ.

Không phải một nhóm mờ nhạt. Không phải “phụ nữ từ 25 đến 55 tuổi, thu nhập khá”. Mà là một con người có tên, có tuổi, có nghề, có nỗi lo trước khi đi ngủ và có điều họ khao khát.

Tôi hay ví thế này. Khi bạn viết thư cho một người bạn thân, bạn viết rất trôi. Bạn biết họ thích gì, ghét gì, đang bận tâm chuyện gì. Còn khi bạn viết một thông báo dán ở bảng tin chung cư, câu chữ khô cứng, chung chung, ai đọc cũng thấy “không liên quan tới mình”.

Marketing (hoạt động tiếp thị, thu hút và giữ khách) cũng vậy. Chân dung khách hàng biến một thông báo dán bảng tin thành một lá thư gửi đúng người. Người đọc thấy bạn đang nói về chính họ, nên họ dừng lại. Họ tin. Rồi họ mua.

Một chân dung khách hàng đầy đủ gồm những gì?

Bạn không cần một bản dài mười trang. Bạn cần đủ để hình dung ra một con người sống động. Với tôi, một chân dung đủ dùng luôn có năm mảng sau.

Tuổi và giai đoạn cuộc đời. Một người mẹ vừa sinh con đầu lòng lo lắng rất khác một phụ nữ đã có ba con và một hệ thống chăm sóc gia đình gọn gàng. Cùng bán một sản phẩm, nhưng cách bạn nói phải khác.

Nghề nghiệp và thu nhập. Nghề quyết định họ bận vào khung giờ nào, đọc điện thoại lúc nào, và có bao nhiêu tiền để chi cho thứ bạn bán.

Nỗi đau. Đây là mảng quan trọng nhất. Điều gì khiến họ mất ngủ? Họ đang khổ vì chuyện gì mà chưa ai giải quyết được cho họ?

Mong muốn. Sau nỗi đau là khát khao. Họ muốn cuộc sống của mình trông như thế nào sau khi vấn đề được giải quyết?

Nơi họ ở. Không chỉ là địa lý, mà là nơi họ dành thời gian mỗi ngày. Họ lướt Facebook lúc nào? Họ tin ai? Họ hỏi ý kiến ai trước khi rút ví?

Khi bạn viết được năm mảng này cho một con người cụ thể, bạn không còn bán hàng trong bóng tối nữa. Bạn có một khuôn mặt để nói chuyện cùng.

Vì sao phải có chân dung khách hàng trước khi làm marketing?

Vì mọi quyết định marketing đều bắt đầu từ câu hỏi “cho ai”.

Bạn viết tiêu đề cho ai? Chọn tấm ảnh cho ai nhìn? Đặt giá cho túi tiền của ai? Chạy quảng cáo nhắm vào ai? Nếu chưa trả lời được “ai”, mọi thứ phía sau chỉ là đoán mò. Và đoán mò thì rất tốn tiền.

Tôi xây thương hiệu yến sào Natunest đi lên trong đúng giai đoạn đại dịch, khi mảng du lịch – khách sạn tôi từng làm phải đóng cửa. Từ con số 0, hệ thống lớn dần lên 500 người bán hàng độc lập, doanh thu chạm mốc 3 tỷ đồng mỗi tháng. Người ta hay nghĩ bí quyết nằm ở sản phẩm hay ở ngân sách quảng cáo.

Không phải.

Thứ giúp tôi đi nhanh nhất là tôi biết rất rõ mình đang nói chuyện với ai. Tôi biết người mẹ nào đang lo cho sức khỏe của bố mẹ già ở quê. Tôi biết người vợ nào muốn mua một món quà biếu tết đủ sang mà không phô. Tôi biết người kinh doanh nào muốn có thêm một nguồn thu nhập mà không cần bỏ việc chính. Ba con người đó cần ba cách nói hoàn toàn khác nhau, dù cùng mua yến.

Một chân dung khách hàng rõ ràng còn giúp bạn ở khâu tìm người và kéo người về. Khi bạn biết chính xác khách của mình là ai, việc tìm khách hàng tiềm năng trở nên nhẹ nhàng hẳn, vì bạn biết phải đi tìm họ ở đâu thay vì rải tiền khắp nơi.

Cách xác định chân dung khách hàng: quan sát, hỏi, ghi lại

Đây là phần bạn làm được ngay. Bạn không cần công cụ đắt tiền, không cần thuê nghiên cứu thị trường. Bạn chỉ cần ba việc.

Việc thứ nhất: quan sát khách thật. Đừng ngồi tưởng tượng khách trong đầu. Hãy nhìn những người đã mua của bạn, hoặc những người đã nhắn tin hỏi mà chưa mua. Họ bao nhiêu tuổi? Ảnh đại diện của họ nói lên điều gì? Họ nhắn tin vào lúc mấy giờ? Họ hỏi câu gì đầu tiên? Mọi manh mối đều nằm sẵn trong tin nhắn và bình luận của bạn, chỉ là bạn chưa để ý.

Việc thứ hai: hỏi. Gọi cho ba đến năm khách hàng đã mua và hài lòng. Hỏi họ ba câu. “Trước khi mua, chị lo lắng điều gì nhất?” “Điều gì khiến chị quyết định chọn bên em?” “Sau khi dùng, chị thấy khác đi ở chỗ nào?” Câu trả lời của họ chính là ngôn ngữ bạn sẽ dùng lại trong bài bán hàng. Vì đó là chữ của người thật, không phải chữ bạn nghĩ ra.

Việc thứ ba: ghi lại. Mở một trang giấy, hoặc một file trên máy. Đặt cho khách của bạn một cái tên, ví dụ “Chị Lan, 38 tuổi”. Viết ra năm mảng tôi nói ở trên: tuổi, nghề, nỗi đau, mong muốn, nơi ở. Viết bằng chính lời khách đã nói với bạn. Khi bí ý viết bài, bạn mở trang này ra và tưởng tượng mình đang ngồi trước Chị Lan mà nói.

Ba bước này lặp đi lặp lại. Càng bán, bạn càng hiểu, chân dung càng sắc. Đây không phải việc làm một lần rồi cất tủ. Đây là tài liệu sống, lớn lên cùng công việc của bạn.

Hiểu đúng một người còn hơn nói chung chung với tất cả

Nhiều người sợ vẽ chân dung quá hẹp sẽ mất khách. Họ lo: “Nhắm đúng một kiểu người thì bỏ lỡ những người khác thì sao?”

Tôi hiểu nỗi sợ đó. Nhưng thực tế ngược lại.

Khi bạn nói thật trúng nỗi lòng của một người, những người giống họ cũng thấy mình trong đó. Một tiếng nói rõ ràng cho một người sẽ vang xa hơn một tiếng nói mờ nhạt cho tất cả. Còn khi bạn cố làm hài lòng tất cả, bạn nói những câu an toàn, chung chung, và chẳng chạm được vào ai.

Hãy nghĩ về một bác sĩ. Bạn tin một bác sĩ chuyên sâu về đúng bệnh của bạn, hay một người “chữa được mọi thứ”? Chuyên sâu tạo ra niềm tin. Chung chung tạo ra nghi ngờ.

Đó là lý do một chân dung khách hàng hẹp và rõ lại bán được nhiều hơn một tệp khách rộng và mờ. Bạn không thu nhỏ thị trường. Bạn chỉ đang chọn đúng cánh cửa để gõ trước.

Khi bạn đã biết rõ mình gõ cửa ai, bước tiếp theo là kéo họ về đúng chỗ. Đó là lúc bạn cần một cách bài bản để thu hút khách và dựng phễu đầu kênh, để người lạ dần trở thành người quen, rồi thành người mua.

Ba sai lầm khiến chân dung khách hàng trở nên vô dụng

Tôi thấy đi thấy lại ba lỗi này, và tôi muốn bạn tránh ngay từ đầu.

Sai lầm thứ nhất là vẽ khách trong mơ thay vì khách thật. Bạn viết ra một người hoàn hảo, dư dả, quyết đoán, luôn trả lời tin nhắn. Nhưng khách thật thì bận rộn, ngần ngại, hỏi giá rồi im lặng. Hãy vẽ người thật, với cả sự chần chừ của họ.

Sai lầm thứ hai là chỉ ghi thông tin bề mặt mà bỏ qua cảm xúc. Tuổi và nghề chỉ là lớp vỏ. Nỗi đau và mong muốn mới là thứ khiến người ta rút ví. Nếu chân dung của bạn không có một dòng nào về điều khách sợ và điều khách khao khát, nó chưa dùng được.

Sai lầm thứ ba là làm một lần rồi quên. Thị trường đổi, khách đổi, sản phẩm của bạn cũng đổi. Cứ vài tháng hãy mở lại trang chân dung và cập nhật bằng những gì khách mới nói với bạn.

Tránh được ba lỗi này, bạn đã đi trước rất nhiều người cùng bán một mặt hàng với mình.

Kết: bắt đầu từ đúng một con người

Nếu hôm nay bạn chỉ làm được một việc, hãy làm việc này.

Mở điện thoại. Tìm một khách hàng đã mua và thật sự hài lòng. Viết ra một trang: họ tên gì, bao nhiêu tuổi, làm nghề gì, lo lắng điều gì, mong muốn điều gì, và mỗi ngày họ ở đâu trên mạng. Chỉ một người thôi.

Đó là chân dung khách hàng đầu tiên của bạn. Và nó sẽ thay đổi cách bạn viết, cách bạn chạy quảng cáo, cách bạn nói chuyện với thị trường của mình.

Tôi bán được không phải vì tôi giỏi hơn người khác. Mà vì tôi chịu ngồi xuống, nhìn thật kỹ, và hiểu rõ khách của mình là ai. Bạn hoàn toàn làm được điều đó, ngay từ hôm nay.

Nếu bạn thấy bài này hữu ích, hãy theo dõi để đọc thêm những bài tôi viết về xây hệ thống bán hàng, marketing nội dung và cách hiểu khách hàng sâu hơn. Chúng ta sẽ đi từng bước một.

Câu Hỏi Thường Gặp

Chân dung khách hàng khác gì với thị trường mục tiêu?
Thị trường mục tiêu là một đám đông: “phụ nữ 25 đến 45 tuổi ở thành phố”. Chân dung khách hàng là một con người bước ra từ đám đông đó, có tên, có nghề, có nỗi lo cụ thể. Thị trường mục tiêu cho bạn biết vùng để đứng. Chân dung khách hàng cho bạn một khuôn mặt để nói chuyện. Bạn cần cả hai, nhưng chỉ chân dung mới giúp bạn viết được một câu chạm tim người đọc.

Tôi mới bắt đầu, chưa có khách nào thì vẽ chân dung kiểu gì?
Bạn dựa vào ba nguồn. Một, chính bạn hoặc người thân nếu bạn từng là khách của loại sản phẩm này. Hai, các nhóm và bình luận trên mạng nơi khách tương lai đang than phiền về vấn đề của họ. Ba, khách của người bán khác cùng ngành: đọc kỹ họ hỏi gì, chê gì. Bản đầu tiên chỉ là giả định, và không sao cả. Có khách thật rồi, bạn sửa lại cho đúng.

Một sản phẩm nên có bao nhiêu chân dung khách hàng?
Bắt đầu bằng đúng một. Làm sắc một chân dung trước khi thêm cái thứ hai. Khi công việc lớn lên, bạn có thể có hai đến ba chân dung cho các nhóm khác nhau, như tôi có người mua yến cho bố mẹ, người mua để biếu tết, người mua để kinh doanh lại. Nhưng đừng tham ngay từ đầu. Ba chân dung mờ không bằng một chân dung rõ.

Bao lâu nên cập nhật lại chân dung khách hàng một lần?
Cứ vài tháng một lần, hoặc mỗi khi bạn đổi sản phẩm, đổi giá, đổi kênh bán. Quan trọng hơn cả lịch cố định là thói quen: mỗi lần nói chuyện với một khách mới và nghe được một câu đắt giá, hãy ghi ngay vào trang chân dung. Đó là tài liệu sống, không phải bản báo cáo đóng khung treo tường.

Về tác giả

Đỗ Ngọc Diệp — CEO Natunest

Đỗ Ngọc Diệp — CEO thương hiệu yến sào Natunest. Tôi xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, đi lên từ con số 0 trong đại dịch; song song điều hành một công ty nhân sự 30 người. Trước Natunest, tôi có 5 năm ở Viettel — từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng — rồi rẽ sang mảng du lịch, khách sạn đóng cửa vì COVID. Chuyên môn của tôi: xây hệ thống kinh doanh, quản lý đội bán hàng, marketing nội dung, xây thương hiệu, và ứng dụng AI vào kinh doanh.

Cách Định Giá Sản Phẩm Đúng Để Không Bán Lỗ

Đỗ Ngọc Diệp — CEO (tổng giám đốc) Natunest, xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng/tháng.

Có một câu hỏi tôi nghe nhiều nhất từ những người mới kinh doanh: “Chị ơi, em nên bán giá bao nhiêu?”

Đằng sau câu hỏi đó là một nỗi sợ rất thật. Sợ để cao thì không ai mua. Sợ để thấp thì bán lỗ. Cách định giá sản phẩm không phải chuyện bạn quyết trong năm phút rồi thôi — nó quyết định bạn trụ được lâu dài hay kiệt sức giữa đường.

Và gần như lần nào tôi cũng thấy người ta mắc chung một lỗi.

Họ nhìn sang đối thủ. Người ta để 200 nghìn, họ để 190. Người ta xuống 180, họ xuống 170. Đơn về đều đặn, tin nhắn chốt đơn nổ liên tục, nhìn bên ngoài như đang thắng lớn.

Rồi cuối tháng mở sổ ra. Tài khoản trống trơn.

Bán được nhiều. Mà vẫn lỗ.

Tôi viết bài này để bạn không rơi vào đúng cái bẫy đó.

Vì sao bán chạy mà vẫn lỗ

Rất nhiều người tính giá bán chỉ dựa trên giá nhập. Nhập 100 nghìn, bán 150 nghìn, thấy “lời 50 nghìn” là mừng.

Nhưng 50 nghìn đó không phải tiền lời.

Đó là con số trước khi trừ đi tất cả những thứ vô hình đang ăn mòn bạn mỗi ngày. Phí đóng gói. Phí giao hàng bù cho khách. Tiền chạy quảng cáo. Hoa hồng cho người bán. Đổi trả, hàng hư, khách bom hàng. Và thứ người ta hay quên nhất: công sức và thời gian của chính bạn.

Cộng hết những khoản đó vào, cái gọi là “lời 50 nghìn” nhiều khi chỉ còn vài nghìn. Thậm chí âm.

Trước khi định giá, bạn phải biết điểm hòa vốn (mức doanh thu vừa đủ bù mọi chi phí, chưa lời đồng nào). Bán dưới mức đó, bạn càng bán càng nghèo — chỉ là bạn nghèo chậm nên không nhận ra.

Ba cách định giá sản phẩm phổ biến

Có ba cách định giá sản phẩm mà hầu hết người kinh doanh đang dùng. Hiểu rõ ba cách này, bạn sẽ biết mình đang đứng ở đâu.

Cách thứ nhất: định giá theo chi phí (lấy giá vốn cộng thêm một khoản lời mong muốn). Đơn giản, an toàn, dễ tính. Nhưng nó chỉ nhìn vào bạn, không nhìn vào khách.

Cách thứ hai: định giá theo đối thủ (nhìn giá thị trường rồi đặt ngang bằng hoặc thấp hơn). Cách này khiến bạn luôn chạy theo người khác. Đối thủ hạ giá, bạn hạ theo. Bạn không còn cầm quyền quyết định giá của chính mình nữa.

Cách thứ ba: định giá theo giá trị cảm nhận (định giá dựa trên giá trị mà khách hàng cảm thấy họ nhận được). Không hỏi “sản phẩm này tốn của tôi bao nhiêu”, mà hỏi “sản phẩm này đáng giá bao nhiêu với người mua”.

Ba cách, ba tư duy hoàn toàn khác nhau. Và cách bạn chọn sẽ định hình cả công việc kinh doanh của bạn.

Vì sao định giá theo giá trị thường thắng định giá theo chi phí

Hãy hình dung hai ly nước giống hệt nhau.

Một ly bán ở quán tạp hóa đầu ngõ: 10 nghìn. Cũng ly nước đó, phục vụ trong một nhà hàng sang trọng, ly thủy tinh, khăn lạnh, máy lạnh mát rượi: 50 nghìn. Vẫn có người trả.

Nước không đổi. Giá trị cảm nhận đổi.

Đó là lý do định giá theo giá trị gần như luôn thắng định giá theo chi phí. Định giá theo chi phí giới hạn bạn trong con số bạn bỏ ra. Định giá theo giá trị mở cho bạn một trần cao hơn nhiều — cái trần do trải nghiệm, niềm tin và cảm xúc của khách quyết định.

Khách hàng không trả tiền cho chi phí của bạn. Họ không quan tâm bạn nhập bao nhiêu.

Họ trả tiền cho kết quả họ nhận được. Cho sự an tâm. Cho cảm giác được chăm sóc. Đó cũng là lý do việc xây niềm tin với khách hàng quan trọng ngang với chất lượng sản phẩm — vì niềm tin chính là một phần của giá trị mà khách sẵn sàng trả tiền.

Cái bẫy hạ giá: bán rẻ để cạnh tranh rồi kiệt sức

Đây là sai lầm tôi thấy nhiều nhất. Và cũng là sai lầm nguy hiểm nhất.

Người mới thường nghĩ: “Mình chưa có tên tuổi, thôi cứ để rẻ nhất cho khách chọn mình.”

Nghe hợp lý. Nhưng nó là con đường một chiều dẫn xuống vực.

Khi bạn cạnh tranh bằng giá rẻ, bạn hút về đúng nhóm khách chỉ quan tâm giá. Nhóm này không trung thành. Ngày mai có người rẻ hơn một nghìn, họ đi ngay. Bạn không xây được gì bền cả.

Tệ hơn: giá rẻ bào mòn chính bạn. Lời mỏng nên bạn phải bán thật nhiều mới đủ sống. Bán nhiều thì việc chồng chất. Việc chồng chất mà tiền không tương xứng, bạn kiệt sức. Đến lúc muốn nâng giá thì không dám, vì sợ mất tệp khách giá rẻ đã quen.

Bạn tự nhốt mình trong một cái hộp do chính tay mình đóng.

Giá rẻ không phải một chiến lược. Nó thường chỉ là dấu hiệu bạn chưa biết cách nói cho khách hiểu sản phẩm mình đáng giá.

Giá là tuyên ngôn thương hiệu, không chỉ là con số

Nhiều người quên mất điều này: giá bán là một thông điệp.

Trước khi khách kịp dùng thử, con số bạn đặt ra đã thì thầm vào tai họ một điều gì đó về sản phẩm. Giá quá thấp không phải lúc nào cũng làm khách thấy “hời”. Nhiều khi nó làm khách nghi ngờ. “Rẻ vậy chắc có vấn đề gì.”

Định vị thương hiệu (vị trí sản phẩm của bạn trong tâm trí khách so với các lựa chọn khác) được thể hiện rất rõ qua giá. Một thương hiệu tự tin không nấp sau mức giá thấp nhất. Nó dám đứng ở mức giá phản ánh đúng giá trị mình mang lại, rồi chứng minh cho khách thấy vì sao xứng đáng.

Giá và giá trị phải đi cùng nhau. Giá cao mà sản phẩm hời hợt thì khách bỏ đi và không quay lại. Nhưng giá trị cao mà giá thấp thì bạn đang tự làm mình nghèo, đồng thời dạy khách quen rằng công sức của bạn rẻ.

Con số bạn viết trên bảng giá đang kể một câu chuyện. Hãy chắc đó là câu chuyện bạn muốn kể.

Tôi không đua giá — tôi làm cho sản phẩm đáng giá hơn

Tôi xây thương hiệu yến sào Natunest từ con số 0 lên hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng — và giai đoạn đi lên mạnh mẽ nhất lại rơi đúng vào đại dịch, khi túi tiền ai cũng eo hẹp.

Nếu lúc đó tôi chọn đua giá, tôi đã không còn ở đây để viết bài này.

Yến sào không phải mặt hàng rẻ. Giữa đại dịch, bán một sản phẩm không rẻ là chuyện ngược dòng. Nhưng tôi không hạ giá xuống đáy để giành khách. Tôi làm điều ngược lại.

Tôi đầu tư vào chất lượng để khách dùng xong yên tâm. Tôi huấn luyện đội ngũ tư vấn tử tế, để mỗi người bán đều hiểu và thật lòng tin vào sản phẩm. Tôi kể thật câu chuyện thương hiệu, để khách không chỉ mua một hộp yến, mà mua sự tin tưởng.

Nguyên tắc của tôi gói gọn trong một câu: tôi không làm cho sản phẩm rẻ đi, tôi làm cho nó đáng giá hơn.

Khi khách đã thấy đáng giá, chuyện giá không còn là rào cản, và việc chốt sale hiệu quả trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều — vì bạn không phải ép ai, bạn chỉ giúp họ nhìn ra thứ họ sắp nhận.

Bắt đầu định lại giá từ hôm nay

Nếu bạn đang bán mà tháng nào cũng thấy đuối, rất có thể vấn đề không nằm ở việc bán ít. Nó nằm ở cách định giá sản phẩm ngay từ đầu.

Hôm nay, hãy làm một việc nhỏ thôi.

Lấy giấy bút ra, viết xuống toàn bộ chi phí thật cho một sản phẩm — cả những khoản vô hình như thời gian và công sức của bạn. Tìm ra điểm hòa vốn thật. Rồi tự hỏi một câu quan trọng hơn: khách của tôi thật sự nhận được giá trị gì, và mức giá hiện tại đã kể đúng câu chuyện đó chưa?

Đừng hỏi làm sao để rẻ hơn đối thủ.

Hãy hỏi làm sao để sản phẩm của mình đáng giá hơn.

Đó là câu hỏi đổi cả cuộc chơi. Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích, hãy theo dõi tôi để cùng đi sâu hơn vào chuyện xây thương hiệu và bán hàng bền vững — thứ giúp bạn đi đường dài mà không kiệt sức.

Câu Hỏi Thường Gặp

Cách định giá sản phẩm cho người mới bắt đầu nên theo phương pháp nào?

Bạn hãy bắt đầu bằng việc tính đúng và đủ chi phí để biết điểm hòa vốn — đó là sàn an toàn, dưới mức này bạn bán là lỗ. Nhưng đừng dừng ở đó. Sau khi có sàn, hãy nâng dần theo giá trị mà khách thật sự cảm nhận. Chi phí cho bạn biết mức thấp nhất được phép bán, còn giá trị mới cho bạn biết mức bạn nên bán.

Có nên định giá thấp hơn đối thủ để giành khách không?

Trong hầu hết trường hợp là không. Hạ giá để giành khách chỉ hút về nhóm người mua theo giá, và họ rời đi ngay khi có chỗ rẻ hơn. Bạn cũng tự bào mòn lợi nhuận đến mức phải bán thật nhiều mới đủ sống, rồi kiệt sức. Thay vì rẻ hơn, hãy làm cho sản phẩm đáng giá hơn và nói rõ điều đó cho khách.

Làm sao biết mình đang định giá quá thấp?

Vài dấu hiệu rất rõ: bán rất chạy nhưng cuối tháng gần như không còn tiền; bạn làm quần quật mà lời không tương xứng; hoặc bạn không dám nâng giá dù chi phí đã tăng. Nếu bạn thấy mình đang “lấy công làm lời” mà vẫn đuối, khả năng cao giá đang thấp hơn giá trị thật của sản phẩm.

Định giá theo giá trị cảm nhận có làm mất khách vì giá cao không?

Nó chỉ mất nhóm khách vốn chỉ mua vì rẻ — nhóm bạn không giữ được lâu dài. Đổi lại, bạn thu hút đúng người sẵn sàng trả cho chất lượng, sự an tâm và trải nghiệm. Điều kiện là giá và giá trị phải đi cùng nhau: bạn đặt giá cao thì phải chứng minh được vì sao xứng đáng, qua chất lượng, tư vấn tử tế và niềm tin thương hiệu.

Về tác giả

Đỗ Ngọc Diệp — CEO Natunest

Đỗ Ngọc Diệp — CEO thương hiệu yến sào Natunest. Tôi xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, đi lên từ con số 0 trong đại dịch; song song điều hành một công ty nhân sự 30 người. Trước Natunest, tôi có 5 năm ở Viettel — từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng — rồi rẽ sang mảng du lịch, khách sạn đóng cửa vì COVID. Chuyên môn của tôi: xây hệ thống kinh doanh, quản lý đội bán hàng, marketing nội dung, xây thương hiệu, và ứng dụng AI vào kinh doanh.

Cách Bán Hàng Trên TikTok Cho Người Mới Bắt Đầu

Đỗ Ngọc Diệp — CEO (tổng giám đốc) Natunest, xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng/tháng.

Tôi từng ngồi cà phê với một chị chủ shop. Chị khoe video TikTok vừa đăng được hai trăm nghìn lượt xem, mắt sáng rỡ.

Rồi tôi hỏi một câu. Video đó mang về cho chị bao nhiêu đơn?

Chị im lặng. Không một đơn nào.

Câu chuyện đó lặp lại ở rất nhiều người mới. Họ tin nhiều lượt xem là bán được hàng. Không phải. Cách bán hàng trên TikTok cho người mới bắt đầu không nằm ở chỗ bạn có bao nhiêu lượt xem, mà ở chỗ bạn dẫn người xem đi đâu sau khi họ dừng lại trước video của bạn.

TikTok là nền tảng video ngắn (short video — những đoạn phim vài chục giây tới vài phút). Nó không phải cái chợ để bạn đứng rao. Nó là một cánh cửa. Hôm nay tôi sẽ chỉ bạn cách mở đúng cánh cửa đó.

Cách bán hàng trên TikTok bắt đầu từ tư duy phễu

Tôi xây thương hiệu yến sào Natunest từ con số 0 lên 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, đi lên ngay trong đại dịch. Bài học lớn nhất của tôi không nằm ở sản phẩm. Nó nằm ở đường đi của khách.

Mỗi nền tảng chỉ là một miệng phễu.

Facebook là một miệng. TikTok là một miệng. YouTube là một miệng. Nhưng đích đến thì chỉ có một: phễu của bạn — nơi bạn giữ thông tin khách, chăm sóc họ, và bán nhiều lần.

Người mới hay mắc một lỗi: coi TikTok là điểm cuối. Quay video, mong khách xem xong móc ví ngay. Thực tế gần như không ai mua một sản phẩm lạ từ video 30 giây của người lạ.

TikTok không phải điểm cuối. Mà là điểm bắt đầu.

Nó giỏi kéo người lạ tới, nhưng không chốt đơn thay bạn. Việc của bạn là biến người lạ đó thành người quen, rồi thành khách. Đó là tư duy phễu.

Hiểu thuật toán đề xuất: vì sao người lạ thấy được video của bạn

Điều làm TikTok khác biệt là thuật toán đề xuất (recommendation algorithm — hệ thống tự động chọn video để đẩy cho từng người xem).

Trên Facebook, bài của bạn chủ yếu hiện cho người đã theo dõi. TikTok thì khác. Bạn chưa có một người theo dõi nào, video vẫn có thể lên hàng trăm nghìn lượt xem. Vì TikTok không đẩy theo số người theo dõi, mà theo mức độ giữ chân người xem.

Thuật toán quan sát vài thứ rất đơn giản.

Người ta xem video của bạn được bao lâu.
Người ta có xem lại không.
Người ta có thả tim, bình luận, chia sẻ, lưu lại không.

Nếu một nhóm nhỏ xem hết và tương tác, TikTok hiểu: video này giữ chân tốt. Nó đẩy tiếp cho nhóm lớn hơn. Cứ thế lan ra.

Đây là tin vui cho người mới. Bạn không cần mua theo dõi, không cần nổi tiếng sẵn. Bạn chỉ cần giữ được người xem trong vài giây đầu.

Vài giây đầu quyết định tất cả. Ba giây đầu nhạt, người ta lướt qua, thuật toán ngừng đẩy. Nên câu đầu, hình ảnh đầu phải chạm ngay vào điều người xem quan tâm.

Nội dung hữu ích và giải trí kéo người xem, rồi mới bán

Đây là phần người mới hay làm ngược.

Họ mở video ra là chào hàng. “Sản phẩm bên em giá tốt lắm ạ.” Người xem lướt qua trong một giây.

Không ai mở TikTok để xem quảng cáo. Người ta mở TikTok để giải trí, hoặc để học một điều hữu ích. Muốn được xem, bạn phải cho họ thứ họ tìm trước khi xin thứ bạn cần.

Tôi hay ví thế này. Bán hàng trên TikTok giống mời một người lạ vào nhà. Bạn không thể vừa mở cửa đã đòi người ta trả tiền. Bạn mời nước, trò chuyện, cho họ thấy bạn tử tế và hiểu biết. Rồi mọi thứ tự nhiên.

Nội dung hữu ích với nghề yến của tôi là gì? Cách phân biệt yến thật yến giả. Chưng yến sao cho không mất chất. Ai không nên dùng yến. Những video đó không bán gì. Nhưng chúng làm người xem tin người đứng sau hiểu nghề.

Khi họ tin bạn hiểu nghề, họ mới quan tâm bạn bán gì.

Hãy dành phần lớn nội dung để cho đi giá trị, chỉ một phần nhỏ để bán. Người xem không thấy bị bán, họ thấy được giúp. Và người thấy được giúp là người ở lại.

Việc thu hút người xem ở đầu phễu là cả một kỹ năng riêng. Tôi nói kỹ hơn trong bài cách thu hút khách hàng ở đỉnh phễu, bạn nên đọc thêm để nối mạch.

Gắn giỏ hàng và để lại thông tin: biến người xem thành khách

Người xem đã dừng lại và tin bạn một chút. Giờ là lúc dẫn họ đi tiếp.

TikTok cho bạn vài con đường.

Thứ nhất là giỏ hàng (TikTok Shop — gian hàng gắn thẳng vào video và trang cá nhân). Người xem thấy sản phẩm, chạm vào giỏ, mua ngay trong ứng dụng. Con đường này hợp với sản phẩm dễ hiểu, giá vừa phải, quyết định nhanh.

Thứ hai là để lại thông tin. Không phải sản phẩm nào cũng chốt trong 30 giây. Yến sào của tôi là thứ người ta cân nhắc, hỏi han. Với những sản phẩm cần suy nghĩ, tôi không ép mua ngay. Tôi mời người xem nhắn tin, hoặc bấm đường dẫn ở trang cá nhân để nhận một thứ có ích: video hướng dẫn, tài liệu, một lần dùng thử.

Khoảnh khắc họ để lại thông tin, họ trở thành khách hàng tiềm năng (lead — người đã quan tâm và cho bạn cách liên lạc). Đây là điều quý nhất bạn lấy được từ TikTok. Vì lượt xem là của TikTok. Còn số điện thoại của khách là của bạn.

Nhớ kèm lời yêu cầu hành động (CTA — call to action, câu bảo người xem làm bước tiếp theo). Nói rõ một việc thôi. “Bấm giỏ hàng góc trái.” “Nhắn cho tôi chữ YẾN.” Bạn chỉ đường càng rõ, càng nhiều người đi theo.

Livestream: nơi niềm tin được xây trong thời gian thực

Nếu video ngắn là lần chào hỏi, thì livestream (phát trực tiếp — buổi lên sóng thời gian thực) là buổi trò chuyện.

Đây là lúc người mới ngại nhất. Sợ nói vấp. Sợ không ai xem. Sợ bị hỏi khó.

Tôi hiểu nỗi sợ đó. Nhưng livestream là nơi bán hàng mạnh nhất trên TikTok. Vì nó cho người xem thứ video quay sẵn không có: cảm giác thật.

Trên sóng trực tiếp, người xem hỏi được ngay và bạn trả lời ngay. Họ thấy mặt bạn, nghe giọng bạn, thấy bạn cầm sản phẩm thật. Mọi nghi ngờ được giải tỏa tại chỗ.

Người mới không cần một buổi live hoành tráng. Bạn cần một buổi live đều đặn. Cùng một khung giờ mỗi tuần, để người xem biết đường quay lại. Luôn để sẵn giỏ hàng và lời nhắc để lại thông tin ngay trong lúc live.

Buổi đầu ít người xem là chuyện bình thường. Tôi xây cả hệ thống 500 người trong đại dịch, và không gì trong đó tốt ngay từ buổi đầu. Cứ làm đều. TikTok thưởng người kiên trì, không thưởng người bùng nổ một lần rồi biến mất.

Mỗi nền tảng là một miệng phễu, đích đến vẫn là phễu của bạn

Ghép lại toàn bộ, mọi bước đều dẫn về một chỗ. Và chỗ đó không phải TikTok.

Một người để lại số điện thoại hôm nay, nếu bạn không chăm sóc, ngày mai họ quên bạn. Việc thật sự bắt đầu sau khi họ rời TikTok. Bạn đưa họ vào phễu của mình, nơi bạn kể chuyện, cho thêm giá trị, và bán nhiều lần.

Tôi đã trình bày trọn cấu trúc này trong bài phễu marketing 3 tầng. TikTok chỉ là tầng trên cùng, tầng gặp gỡ; tầng nuôi dưỡng và tầng chốt bán nằm ngoài TikTok, trong tay bạn.

Đó là điểm khác nhau giữa người kiếm vài đơn lẻ tẻ và người xây được dòng khách đều đặn. Người thứ nhất phụ thuộc vào từng video có lên hay không. Người thứ hai coi mỗi nền tảng là một miệng phễu, đích đến luôn là phễu của mình.

Lời khuyên cho bạn hôm nay

Đừng chờ tới lúc quay được video hoàn hảo. Không có video hoàn hảo.

Việc của bạn tuần này rất cụ thể. Chọn ba câu hỏi mà khách hay hỏi bạn nhất về sản phẩm. Quay ba video ngắn trả lời ba câu đó, mỗi video một câu, ba giây đầu đi thẳng vào vấn đề. Cuối mỗi video, chỉ một lời yêu cầu hành động rõ ràng: bấm giỏ hàng, hoặc nhắn tin để lại thông tin.

Làm xong ba video, bạn đã hiểu cách bán hàng trên TikTok hơn cả tháng ngồi đọc lý thuyết. Vì bạn học bằng tay, không phải bằng mắt.

Nếu bài này giúp bạn nhìn rõ hơn một chút, hãy theo dõi tôi để đọc tiếp những bài về phễu, nội dung và cách biến người lạ thành khách quen. Tôi viết lại đúng những gì mình đã làm thật, để bạn đỡ mất thời gian dò đường.

Câu Hỏi Thường Gặp

Người mới hoàn toàn, chưa có người theo dõi nào, bán hàng trên TikTok được không?
Được. Đây chính là điểm mạnh của TikTok. Thuật toán đề xuất không đẩy video theo số người theo dõi, mà theo mức độ giữ chân người xem. Bạn chưa có ai theo dõi, một video giữ chân tốt vẫn có thể lên hàng trăm nghìn lượt. Việc của bạn không phải gom theo dõi trước, mà là làm được vài giây đầu cho thật chạm.

Cần bao nhiêu lượt xem thì mới bán được hàng?
Sai câu hỏi. Lượt xem không quyết định đơn hàng, đường đi của khách mới quyết định. Một video hai trăm nghìn lượt xem có thể không ra đơn nào, còn một video vài nghìn lượt nhắm đúng người lại ra khách. Thay vì chạy theo lượt xem, hãy xem mỗi video có dẫn người ta tới bước tiếp theo không: bấm giỏ hàng, hay để lại thông tin.

Nên bán thẳng qua giỏ hàng TikTok Shop hay dẫn khách để lại thông tin?
Tùy sản phẩm. Sản phẩm dễ hiểu, giá vừa phải, quyết định nhanh thì gắn giỏ hàng cho khách mua ngay trong ứng dụng. Sản phẩm cần cân nhắc, hỏi han như yến sào thì đừng ép mua ngay; hãy mời khách nhắn tin hoặc để lại thông tin để bạn chăm sóc dần. Với loại thứ hai, số điện thoại của khách còn quý hơn một đơn lẻ.

Livestream ít người xem thì có nên bỏ không?
Không. Buổi đầu ít người xem là chuyện bình thường, không có gì tốt ngay từ buổi đầu. Điều quyết định là sự đều đặn: cùng một khung giờ mỗi tuần để người xem biết đường quay lại. TikTok thưởng người kiên trì, không thưởng người bùng nổ một lần rồi biến mất.

Về tác giả

Đỗ Ngọc Diệp — CEO Natunest

Đỗ Ngọc Diệp — CEO thương hiệu yến sào Natunest. Tôi xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, đi lên từ con số 0 trong đại dịch; song song điều hành một công ty nhân sự 30 người. Trước Natunest, tôi có 5 năm ở Viettel — từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng — rồi rẽ sang mảng du lịch, khách sạn đóng cửa vì COVID. Chuyên môn của tôi: xây hệ thống kinh doanh, quản lý đội bán hàng, marketing nội dung, xây thương hiệu, và ứng dụng AI vào kinh doanh.

Livestream Bán Hàng: Cách Lên Sóng Ra Đơn Cho Người Mới

Đỗ Ngọc Diệp — CEO (tổng giám đốc) Natunest, xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng/tháng.

Buổi phát trực tiếp đầu tiên của một bạn trong đội tôi diễn ra thế này. Bật điện thoại lên. Ba người xem. Một trong ba là mẹ bạn ấy. Bạn nói suốt bốn mươi phút về sản phẩm, giọng run run, tay cầm hộp yến giơ lên giơ xuống. Hết phiên. Không một đơn hàng.

Bạn nhắn cho tôi: “Chị ơi, chắc em không hợp livestream bán hàng.”

Tôi trả lời đúng một câu. Không phải em không hợp. Mà là em chưa được chỉ cách lên sóng cho ra đơn.

Hai tuần sau, cũng bạn ấy, cũng chiếc điện thoại đó, chốt được đơn đầu tiên ngay trên sóng. Bài viết này là những gì tôi đã chỉ cho bạn ấy, và cho nhiều người khác trong hệ thống 500 người bán hàng độc lập mà tôi xây từ con số 0.

Livestream bán hàng là gì và vì sao nó ra đơn nhanh

Livestream (phát trực tiếp) bán hàng là việc bạn lên sóng thời gian thực trên một nền tảng như Facebook, TikTok hay Shopee, vừa nói chuyện vừa giới thiệu sản phẩm, và người xem có thể mua ngay trong lúc bạn đang nói.

Nghe thì đơn giản. Nhưng có một thứ khiến nó khác hẳn mọi hình thức bán hàng khác.

Đó là tương tác thật.

Khi bạn viết một bài đăng, người đọc xem xong rồi lướt đi, bạn không biết họ nghĩ gì. Khi bạn livestream, người xem gõ câu hỏi, bạn trả lời ngay. Họ nghi ngờ, bạn giải thích ngay. Họ thấy bạn cầm sản phẩm thật trên tay, thấy mặt bạn, nghe giọng bạn. Niềm tin được xây trong từng phút, không phải sau vài ngày.

Và vì mọi thứ diễn ra thời gian thực, quyết định mua cũng nhanh hơn. Người ta không có thời gian để chần chừ ba ngày. Họ chốt trong lúc còn đang xem. Đó là lý do một phiên livestream tốt ra đơn nhanh hơn nhiều so với một bài viết hay.

Chuẩn bị trước khi lên sóng: đừng bật máy tay không

Người mới hay nghĩ livestream là bật máy lên rồi ứng biến. Sai lầm này khiến chín trên mười phiên đầu thất bại. Tôi không bao giờ lên sóng mà không chuẩn bị ba thứ.

Thứ nhất là kịch bản. Không phải một tờ giấy để bạn đọc như đọc bài. Mà là một khung xương: mở màn nói gì, giới thiệu sản phẩm theo thứ tự nào, khi nào tung ưu đãi, khi nào kêu gọi chốt đơn. Bạn nhìn vào khung đó để không bị lạc. Khung này giống hệt cách bạn dựng một bài bán hàng, nên nếu bạn đã quen cách viết content bán hàng thu hút, bạn sẽ dựng kịch bản livestream rất nhanh.

Thứ hai là sản phẩm bày sẵn trong tầm tay. Đủ số lượng, sắp theo đúng thứ tự bạn sẽ nói. Đừng để giữa sóng phải cúi xuống lục tìm. Mỗi giây bạn im lặng tìm đồ là một giây người xem lướt đi.

Thứ ba là ưu đãi có hạn thật. Tôi nhấn mạnh chữ thật. Giá riêng cho phiên live, quà tặng cho hai mươi đơn đầu, số lượng có hạn. Nhưng phải thật. Nếu bạn nói “chỉ hôm nay” rồi ngày mai vẫn giá đó, khách sẽ nhớ. Và họ sẽ không bao giờ tin bạn ở phiên sau nữa. Sự khẩn cấp giả là con dao tự đâm vào thương hiệu của chính mình.

Ngoài ba thứ đó, kiểm tra sóng wifi, ánh sáng chiếu vào mặt, và một chỗ ngồi yên tĩnh. Những thứ nhỏ, nhưng thiếu một cái là hỏng cả phiên.

Cách mở màn để người xem ở lại

Ba mươi giây đầu quyết định phiên live của bạn sống hay chết.

Người xem trên mạng rất tàn nhẫn. Họ cho bạn vài giây. Không thấy lý do ở lại, họ lướt. Vậy nên tôi không bao giờ mở màn bằng câu quen thuộc “chào cả nhà, mọi người nghe rõ không ạ, cho em xin một tim”.

Cái đó chờ đợi. Cái đó nhàm.

Tôi mở màn bằng một lý do để ở lại. Nói ngay điều giá trị nhất của phiên hôm nay. Ví dụ: “Hôm nay tôi chỉ cho bạn cách phân biệt yến thật và yến giả chỉ bằng một cốc nước, và cuối phiên có một mức giá tôi chưa từng để bao giờ.” Người xem nghe câu đó sẽ nghĩ: mình phải xem tới cuối.

Trong lúc mở, hãy gọi tên người vừa vào. “Chào bạn Lan mới vào.” Con người ai cũng thích được gọi tên. Một tiếng gọi tên khiến người ta cảm thấy đây là cuộc trò chuyện, không phải cái loa phát thanh.

Và đừng đợi đông người mới bắt đầu bán. Đây là lỗi tôi thấy hoài. Nhiều người có ba người xem thì ngại, cứ nói chuyện phiếm chờ đông. Nhưng livestream giống quả cầu tuyết. Bạn phải lăn thì nó mới to. Bạn bán hết mình với ba người, năng lượng đó kéo người thứ tư, thứ mười ở lại.

Cách chốt đơn ngay trên sóng

Đây là phần người mới yếu nhất. Họ giới thiệu sản phẩm rất hay, rồi để đó, không dẫn người xem sang bước mua.

Chốt đơn trên sóng cần rõ ràng đến mức không thể hiểu nhầm.

Nói thẳng cách đặt. “Bạn muốn mua, gõ số 1 vào bình luận, đội của tôi sẽ nhắn tin chốt đơn với bạn ngay.” Cú pháp càng đơn giản, đơn về càng nhiều. Đừng bắt khách phải suy nghĩ họ cần làm gì.

Ghim thông tin quan trọng. Hầu hết nền tảng cho bạn ghim một bình luận lên đầu. Hãy ghim giá, ưu đãi và cú pháp đặt hàng ở đó, để người mới vào giữa phiên vẫn biết mua thế nào mà không cần bạn nhắc lại.

Đọc to đơn vừa chốt. “Cảm ơn bạn Hương vừa đặt hai hộp.” Một câu thôi, nhưng nó làm hai việc. Nó khiến bạn Hương thấy được ghi nhận. Và nó cho những người còn đang phân vân thấy có người khác đang mua thật. Đây là bằng chứng xã hội diễn ra ngay trước mắt, mạnh hơn mọi lời quảng cáo.

Nhắc lại lời kêu gọi hành động nhiều lần. Đừng ngại. Một người xem trung bình chỉ ở với bạn vài phút, người vào sau chưa nghe lời chốt của lúc trước. Cứ đều đặn quay lại: giới thiệu, kể chuyện, rồi kêu gọi chốt. Nếu bạn muốn đào sâu phần này, tôi đã viết riêng về cách chốt sale hiệu quả áp dụng được cho cả trên sóng lẫn ngoài đời.

Những lỗi khiến người mới lên sóng mà không ra đơn

Tôi đã xem lại rất nhiều phiên live hỏng của các bạn mới. Lỗi lặp đi lặp lại chỉ nằm ở vài điểm.

Nói lan man không có điểm dừng. Bạn kể hết chuyện này sang chuyện kia, nửa tiếng chưa nhắc tới việc mua. Người xem không biết bạn đang bán gì, mua ở đâu.

Không có lời kêu gọi hành động. Đây là lỗi chết người. Bạn giới thiệu hay đến mấy mà không nói “hãy đặt ngay bây giờ” thì người xem gật gù khen rồi lướt đi. Họ không tự hiểu là phải mua. Bạn phải mời họ.

Trả lời qua loa các bình luận. Có người hỏi giá, hỏi công dụng, đó là tín hiệu họ đang muốn mua. Bỏ lỡ một câu hỏi là bỏ lỡ một đơn.

Bỏ cuộc quá sớm. Phiên đầu ba người xem, phiên hai năm người, bạn nản. Nhưng kỹ năng lên sóng được xây bằng số phiên, không phải bằng may mắn. Người livestream giỏi mà bạn thấy hôm nay đều đã đứng trước màn hình trống rất nhiều lần.

Và lỗi cuối, tinh vi nhất: hô hào quá đà. Gào lên, giục liên tục, tạo áp lực căng thẳng. Bán được vài đơn phiên đó, nhưng khách về thấy mệt, không quay lại. Điều này dẫn tôi đến phần quan trọng nhất.

Góc nhìn của tôi: livestream là kể chuyện và chốt tử tế

Nhiều người dạy livestream như dạy hô khẩu hiệu. Nói to lên, giục mạnh lên, tạo áp lực lên. Tôi không tin vào cách đó.

Với tôi, một phiên live tốt là hai việc gộp lại. Kể chuyện. Và chốt tử tế.

Kể chuyện là bạn không đọc thông số sản phẩm như đọc tờ rơi. Bạn kể vì sao bạn làm ra nó, khách của bạn đã thay đổi ra sao, một người mẹ đã yên tâm thế nào khi con chịu ăn. Tôi xây được doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng không phải vì tôi hô to hơn người khác. Mà vì tôi kể thật. Người ta mua sản phẩm, nhưng người ta ở lại vì câu chuyện và con người.

Chốt tử tế là bạn mời mua một cách rõ ràng và trung thực, rồi để khách tự quyết. Không lừa về giá. Không tạo khan hiếm giả. Không làm khách thấy có lỗi nếu họ chưa mua. Bạn bán cho họ như bán cho một người bạn quý, thứ bạn thật lòng tin là tốt cho họ.

Cách này chậm hơn cách hô hào trong một phiên. Nhưng nó xây được thứ mà hô hào không bao giờ có. Đó là khách hàng quay lại lần hai, lần ba, rồi giới thiệu người khác. Cả một hệ thống bán hàng bền vững lớn lên từ cái gốc tử tế đó. Tôi đã đi qua đại dịch, đã thấy mảng du lịch khách sạn của mình đóng cửa vì COVID, và tôi hiểu rõ: thứ trụ lại được qua giông bão luôn là niềm tin, không phải chiêu trò.

Lời khuyên cuối cho buổi lên sóng đầu tiên của bạn

Nếu bạn đang định livestream bán hàng lần đầu, đừng chờ đến khi mọi thứ hoàn hảo. Sẽ không có ngày đó.

Hãy làm thế này. Chọn một sản phẩm bạn hiểu rõ nhất. Viết một khung kịch bản nửa trang: mở màn, ba điểm về sản phẩm, một ưu đãi thật, một cú pháp chốt đơn. Ghim thông tin mua lên đầu. Rồi bật máy. Bán hết mình dù chỉ có ba người xem.

Phiên đầu sẽ vụng. Không sao. Phiên thứ mười sẽ khác hẳn phiên đầu, tôi bảo đảm với bạn điều đó bằng chính những gì tôi đã chứng kiến trong đội của mình.

Nếu bài viết này giúp được bạn, hãy theo dõi tôi để đọc thêm những bài về xây hệ thống bán hàng, viết nội dung và ứng dụng AI vào kinh doanh. Tôi viết lại đúng những gì tôi đã làm thật, để bạn không phải mò mẫm một mình như tôi ngày trước.

Câu Hỏi Thường Gặp

Người mới nên livestream bán hàng trên nền tảng nào trước?
Hãy chọn nơi bạn đã có sẵn người theo dõi, dù ít. Nếu bạn năng động trên Facebook, lên sóng Facebook trước, vì những người quen bạn sẽ vào xem và cho bạn những khán giả đầu tiên. Đừng cùng lúc ôm ba nền tảng khi chưa vững một cái. Giỏi một chỗ rồi mở rộng.

Ít người xem thì có nên tiếp tục livestream không?
Có. Ai cũng bắt đầu từ ba người xem, trong đó một người là mẹ mình. Kỹ năng lên sóng được xây bằng số phiên chứ không phải bằng may mắn. Bạn cứ bán hết mình với người đang có mặt, năng lượng đó tự kéo thêm người ở lại. Bỏ cuộc ở phiên thứ hai, thứ ba là lý do lớn nhất khiến người mới thất bại.

Livestream bao lâu một phiên là hợp lý?
Với người mới, một tiếng đến một tiếng rưỡi là đủ. Đừng ép mình live ba tiếng khi chưa quen, bạn sẽ cạn năng lượng và nói lan man. Quan trọng hơn thời lượng là sự đều đặn. Live ngắn nhưng đúng lịch cố định để khách biết khi nào tìm bạn, tốt hơn nhiều một phiên dài rồi mất hút cả tuần.

Có cần thiết bị đắt tiền để livestream không?
Không. Bạn ấy trong đội tôi chốt đơn đầu tiên chỉ bằng chiếc điện thoại cũ. Thứ bạn cần trước hết là ánh sáng chiếu vào mặt, sóng wifi ổn định, một chỗ yên tĩnh và một kịch bản rõ ràng. Đầu tư vào chuẩn bị và kỹ năng trước, thiết bị nâng cấp sau khi bạn đã ra đơn đều.

Về tác giả

Đỗ Ngọc Diệp — CEO Natunest

Đỗ Ngọc Diệp — CEO thương hiệu yến sào Natunest. Tôi xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, đi lên từ con số 0 trong đại dịch; song song điều hành một công ty nhân sự 30 người. Trước Natunest, tôi có 5 năm ở Viettel — từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng — rồi rẽ sang mảng du lịch, khách sạn đóng cửa vì COVID. Chuyên môn của tôi: xây hệ thống kinh doanh, quản lý đội bán hàng, marketing nội dung, xây thương hiệu, và ứng dụng AI vào kinh doanh.

Cách Chăm Sóc Khách Hàng Hiệu Quả Để Họ Mua Lại

Đỗ Ngọc Diệp — CEO (tổng giám đốc) Natunest, xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng/tháng.

Có một cảnh tôi thấy đi thấy lại suốt mấy năm làm kinh doanh.

Người bán chốt được đơn. Mừng rỡ. Đóng gói, giao hàng, thu tiền. Rồi im lặng.

Khách nhận hàng xong không nghe thêm một lời nào. Cho tới đợt giảm giá kế tiếp, người bán mới nhắn tin. Nhưng lúc đó, khách đã quên mất mình là ai rồi.

Tôi từng nghĩ bán được hàng là xong việc. Đến khi xây thương hiệu yến sào Natunest từ con số 0 lên 500 người bán hàng độc lập, tôi hiểu ra điều ngược lại. Bán được hàng chỉ là bắt đầu. Và cách chăm sóc khách hàng hiệu quả sau khi bán mới là thứ quyết định bạn có một cửa hàng sống lâu hay không.

Bài này tôi viết cho bạn — người đang bán hàng và muốn khách quay lại, chứ không phải mua một lần rồi biến mất.

Vì sao giữ một khách cũ đáng giá hơn chạy theo mười khách mới

Hãy làm một phép tính đơn giản trong đầu.

Để có một khách mới, bạn phải trả tiền quảng cáo, tốn công chạy nội dung, thuyết phục một người xa lạ tin bạn lần đầu. Người đó chưa dùng sản phẩm, chưa biết bạn là ai, trong lòng còn đầy nghi ngờ.

Một khách đã mua rồi thì khác hẳn.

Họ đã tin bạn. Đã cầm sản phẩm trên tay. Đã biết đường về “nhà” bạn.

Bán cho người đã tin luôn nhẹ hơn bán cho người còn nghi. Đó là lý do trong kinh doanh, giữ một khách cũ rẻ hơn nhiều lần so với đi tìm một khách mới. Không phải rẻ hơn một chút. Mà là rẻ hơn nhiều lần.

Tôi hay ví thế này. Chạy theo khách mới mãi giống như mỗi lần khát lại đi đào một cái giếng mới. Còn chăm khách cũ là giữ cho cái giếng đã có sẵn nước luôn trong, luôn đầy. Người khôn ngoan không bỏ giếng cũ để ngày nào cũng đi đào giếng mới.

Vậy mà phần lớn người bán làm đúng điều đó. Họ đổ hết tiền, hết sức vào việc kéo người lạ về, rồi bỏ mặc những người đã từng trả tiền cho mình.

Cách chăm sóc khách hàng hiệu quả bắt đầu từ một tin nhắn sau khi giao hàng

Nhiều người hỏi tôi phải làm gì cao siêu để giữ khách. Câu trả lời làm họ bất ngờ.

Không cần gì cao siêu cả.

Cách chăm sóc khách hàng hiệu quả bắt đầu từ một việc nhỏ xíu: hỏi thăm khách sau khi họ nhận hàng.

Không phải để bán thêm. Chỉ để hỏi.

Sản phẩm về tay bạn ổn không? Dùng có hợp không? Có chỗ nào chưa rõ để tôi hướng dẫn thêm?

Một tin nhắn như vậy, gửi sau khi giao hàng một, hai ngày, làm được điều mà cả trăm quảng cáo không làm nổi. Nó nói với khách rằng: với tôi, bạn không phải một cái đơn hàng đã thu tiền xong. Bạn là một người.

Ở Natunest, tôi tập cho đội của mình một thói quen. Giao yến cho khách xong, vài hôm sau phải nhắn hỏi khách chưng có hợp khẩu vị không, có cần chỉ cách chưng cho đỡ tanh không. Khách mua yến thường là mua cho người mình thương — cha mẹ, con cái, người đang ốm. Một câu hỏi thăm đúng lúc chạm vào đúng thứ họ đang bận lòng.

Bạn để ý mà xem. Người ta nhớ rất lâu cái cảm giác được quan tâm khi mình không bị đòi hỏi gì.

Giải quyết vấn đề nhanh — khoảnh khắc quyết định khách ở lại hay bỏ đi

Sẽ có lúc khách không hài lòng. Hàng lỗi, giao chậm, hiểu nhầm. Chuyện đó ai bán hàng cũng gặp.

Điều tôi muốn bạn nhớ: khách phàn nàn không phải khách đang bỏ đi. Khách phàn nàn là khách còn cho bạn một cơ hội.

Người thật sự bỏ đi thì im lặng. Họ không nói gì hết, chỉ lặng lẽ không bao giờ quay lại.

Nên khi có người báo vấn đề, đừng coi đó là phiền phức. Đó là khoảnh khắc vàng.

Tốc độ ở đây quan trọng hơn bạn tưởng. Một lời xin lỗi trong mười phút có sức nặng hơn một mâm quà bồi thường gửi sau ba ngày. Khách không đòi bạn hoàn hảo. Khách chỉ cần thấy khi có chuyện, bạn có mặt.

Tôi có một nguyên tắc với đội của mình: vấn đề của khách xử lý trước, đúng sai tính sau. Cứ giải quyết cho khách yên lòng cái đã, rồi mới ngồi lại rút kinh nghiệm nội bộ.

Cách bạn xử lý lúc trục trặc chính là lúc bạn xây hoặc phá lòng tin. Tôi đã viết kỹ hơn về chuyện này trong bài cách xây niềm tin với khách hàng, bạn đọc thêm sẽ thấy rõ vì sao khoảnh khắc khó khăn lại là cơ hội tốt nhất để ghi điểm.

Gửi giá trị đều đặn, đừng chỉ xuất hiện khi cần bán

Bạn có người quen nào chỉ gọi điện khi cần vay tiền không?

Lần đầu bạn còn nghe. Lần thứ hai bạn dè chừng. Đến lần thứ ba, thấy tên hiện lên là bạn đã đoán được họ muốn gì.

Nhiều người bán hàng đang là “người quen” kiểu đó trong mắt khách. Cả năm im hơi. Đến khi có hàng cần đẩy mới nhắn tin rào rào.

Muốn khách quay lại, bạn phải làm ngược lại. Xuất hiện đều đặn, nhưng mang theo giá trị, không phải mang theo hóa đơn.

Gửi cho khách một mẹo dùng sản phẩm cho tốt hơn.
Kể một câu chuyện thật khiến họ thấy được, thấy gần.
Chỉ cho họ một điều hữu ích mà họ chưa biết.

Mười lần cho đi như vậy, đến lần thứ mười một bạn giới thiệu sản phẩm mới, khách đón nhận rất tự nhiên. Vì trong đầu họ, bạn không phải người chỉ chực bán. Bạn là người luôn mang lại điều gì đó có ích.

Việc này nghe thì tốn công, nhưng hoàn toàn làm được đều đặn nếu có công cụ. Cách gọn nhất tôi đang dùng là một chuỗi email nuôi dưỡng tự động — bạn có thể tìm hiểu trong bài email marketing nuôi dưỡng khách hàng — để mỗi khách mới đều được chăm đúng nhịp mà mình không phải ngồi nhắn tay từng người.

Ghi nhớ khách hàng khiến người ta thấy mình là người, không phải một cái đơn

Có một thứ rẻ tiền mà quyền lực vô cùng: trí nhớ.

Nhớ tên khách. Nhớ lần trước họ mua gì. Nhớ họ mua cho ai, mẹ hay con, người ốm hay người khỏe.

Lần sau khách quay lại, chỉ cần bạn nói “đợt trước chị lấy hộp yến biếu mẹ, mẹ dùng ổn chứ ạ”, khách sẽ khựng lại một nhịp. Vì họ không ngờ mình được nhớ.

Trong một thế giới mà ai cũng bị đối xử như một con số, người được gọi đúng tên và nhớ đúng chuyện sẽ thấy mình đặc biệt.

Bạn không cần trí nhớ siêu phàm. Bạn cần một cuốn sổ, hoặc một file đơn giản. Ghi lại tên khách, ngày mua, mua gì, vài chi tiết nhỏ họ từng kể. Trước khi nhắn cho ai, liếc qua vài giây là bạn có ngay chất liệu để trò chuyện như người thân, không phải như một cái máy bán hàng.

Đây chính là chỗ mà một người bán nhỏ có thể thắng cả một hệ thống lớn. Tập đoàn lớn khó nhớ nổi bạn. Nhưng bạn thì hoàn toàn nhớ được từng khách của mình.

500 người trong hệ thống của tôi ở lại nhờ được đồng hành

Tôi hay được hỏi làm sao xây được một hệ thống 500 người bán hàng độc lập, trong khi đội đó xuất phát từ con số 0 và lớn lên giữa đại dịch.

Người ta đoán chắc là nhờ hoa hồng cao, nhờ chính sách hấp dẫn.

Không phải. Hoa hồng ai cũng trả được, và luôn có người trả cao hơn bạn.

Thứ giữ người ở lại là được đồng hành.

500 con người đó ở lại không phải vì mỗi tháng nhìn thấy con số doanh thu 3 tỷ đồng. Họ ở lại vì khi họ vấp, có người đỡ. Khi họ nản, có người ngồi nghe. Khi họ bán được đơn đầu tiên, có người mừng cùng.

Chăm sóc khách hàng, ở gốc rễ, cũng y hệt như vậy. Tôi vẫn nói với đội của mình: đừng chăm khách chỉ để họ móc ví lần nữa. Khách cảm nhận được động cơ của bạn, tin tôi đi. Chăm để bán, khác xa chăm vì thật lòng muốn họ ổn.

Điều oái oăm, mà cũng đẹp đẽ, là khi bạn chăm thật lòng, khách lại mua nhiều hơn hẳn so với khi bạn chăm để bán. Người ta không quay lại vì món hàng. Người ta quay lại vì cái cách họ được đối xử.

Tôi học được điều này từ rất sớm. Năm năm ở Viettel, đi từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng, tôi thấy rõ: khách nhớ nhân viên tử tế lâu hơn nhớ cái khuyến mãi. Đến khi làm chủ, tôi chỉ mang nguyên bài học đó theo và làm cho nó lớn hơn.

Bắt đầu từ một việc nhỏ ngay hôm nay

Nếu đọc xong bài này bạn thấy quá nhiều thứ phải làm, thì tôi gỡ rối cho bạn.

Đừng làm hết. Chọn một việc.

Hôm nay, mở danh sách những người đã mua hàng của bạn gần đây. Chọn năm người. Nhắn cho mỗi người một tin hỏi thăm thật lòng, không kèm một lời chào bán nào.

Chỉ vậy thôi.

Làm đều mỗi ngày năm người, một tháng bạn chạm lại hơn trăm khách cũ. Trong số đó, sẽ có người quay lại — không phải vì bạn xin, mà vì bạn khiến họ thấy được nhớ.

Cách chăm sóc khách hàng hiệu quả nhất, xét cho cùng, không nằm ở kỹ thuật nào cả. Nó nằm ở chỗ bạn có thật sự xem khách là một con người hay không. Đó không phải một chiến dịch làm một lần cho xong. Đó là một cách sống với nghề, làm mỗi ngày, bền bỉ như chăm một khu vườn.

Nếu bạn muốn đi cùng tôi trên hành trình xây hệ thống bán hàng bền vững, hãy theo dõi những bài viết tiếp theo. Tôi sẽ kể tiếp những gì mình học được trên đường đi — thật, không tô vẽ.

Câu Hỏi Thường Gặp

Nên nhắn tin chăm sóc khách hàng sau khi giao hàng bao lâu là hợp lý?
Tôi thường nhắn sau khi khách nhận hàng một đến hai ngày, đủ để họ mở ra và bắt đầu dùng thử. Tin đầu tiên chỉ hỏi thăm, không kèm lời chào bán nào. Mục đích là cho khách thấy bạn quan tâm tới trải nghiệm của họ, chứ không phải chỉ quan tâm tới cái đơn đã thu tiền.

Khách phàn nàn thì nên xử lý thế nào để giữ được họ?
Xử lý nhanh và đặt khách lên trước. Nguyên tắc của tôi là vấn đề của khách giải quyết trước, đúng sai tính sau. Một lời xin lỗi và một hành động trong mười phút có sức nặng hơn một món quà bồi thường gửi sau ba ngày. Khách không đòi bạn hoàn hảo, họ chỉ cần thấy khi có chuyện thì bạn có mặt.

Người bán hàng nhỏ, ít vốn có thể chăm sóc khách hàng hiệu quả không?
Hoàn toàn được, và thậm chí còn lợi thế hơn công ty lớn. Bạn chỉ cần một cuốn sổ hoặc một file đơn giản ghi tên khách, ngày mua, họ mua gì và mua cho ai. Người bán nhỏ nhớ được từng khách của mình, còn tập đoàn lớn thì khó. Chính trí nhớ đó là thứ khiến khách thấy mình là một con người, không phải một con số.

Chăm sóc khách hàng thường xuyên có làm khách thấy phiền không?
Không, nếu mỗi lần xuất hiện bạn mang theo giá trị chứ không mang theo hóa đơn. Gửi một mẹo dùng sản phẩm, kể một câu chuyện thật, chỉ cho họ một điều hữu ích. Khi bạn cho đi đều đặn, khách xem bạn là người mang lại điều có ích, nên lúc bạn giới thiệu sản phẩm mới, họ đón nhận rất tự nhiên.

Về tác giả

Đỗ Ngọc Diệp — CEO Natunest

Đỗ Ngọc Diệp — CEO thương hiệu yến sào Natunest. Tôi xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, đi lên từ con số 0 trong đại dịch; song song điều hành một công ty nhân sự 30 người. Trước Natunest, tôi có 5 năm ở Viettel — từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng — rồi rẽ sang mảng du lịch, khách sạn đóng cửa vì COVID. Chuyên môn của tôi: xây hệ thống kinh doanh, quản lý đội bán hàng, marketing nội dung, xây thương hiệu, và ứng dụng AI vào kinh doanh.