Đỗ Ngọc Diệp — CEO (tổng giám đốc) Natunest, xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng/tháng.
Bạn đã bao giờ chạy một đợt quảng cáo, khách kéo vào ầm ầm, đơn về vài chục cái, rồi ba tháng sau không một ai còn nhớ bạn là ai chưa?
Tôi từng như thế.
Thời mới bán yến, tôi tưởng cứ sản phẩm tốt cộng quảng cáo mạnh là đủ. Nhưng tôi nhận ra một sự thật lạnh người: khách mua xong là quên. Họ không mua lại. Họ không giới thiệu ai. Vì trong đầu họ, tôi chỉ là “một cái shop nào đó” giữa hàng nghìn cái shop giống hệt.
Đó là ngày tôi bắt đầu nghiêm túc với việc xây dựng thương hiệu cá nhân. Không phải để nổi tiếng. Mà để khi khách nghĩ đến yến sào, họ nghĩ đến một con người có tên, có câu chuyện, có lý do để tin. Bài viết này là những gì tôi đã làm, kể lại thật, để bạn — chủ shop, người bán hàng online, người mới bắt đầu — biết nên bắt đầu từ đâu.
Thương Hiệu Cá Nhân Là Gì — Và Nó Không Phải Là Khoe Hình Đẹp
Thương hiệu cá nhân (personal branding — cách bạn được người khác nhận diện và ghi nhớ như một con người) là câu trả lời trong đầu người khác cho câu hỏi: “Người này là ai, và vì sao tôi nên tin?”
Nói cho dễ hình dung. Thương hiệu công ty là bảng hiệu treo trước cửa hàng. Thương hiệu cá nhân là gương mặt bước ra bắt tay bạn.
Người ta mua bảng hiệu bằng lý trí. Nhưng người ta tin một gương mặt bằng cảm xúc.
Có một hiểu lầm phổ biến tôi muốn gỡ ngay. Nhiều người nghĩ xây thương hiệu cá nhân là chụp ảnh long lanh, thuê ê-kíp, đứng trước xe sang, đăng những dòng trạng thái nghe cho “sang miệng”.
Không phải vậy.
Thương hiệu cá nhân không được xây bằng sự hào nhoáng. Nó được xây bằng hai thứ: giá trị bạn cho đi, và sự thật bạn dám kể.
Người ta theo tôi không phải vì tôi có hình đẹp. Họ theo tôi vì một câu chuyện thật: một người từng đi bán sắn khô, làm giao dịch viên, rồi xây được hệ thống 500 người. Hình đẹp ai cũng thuê được. Câu chuyện thật thì không ai sao chép được.
Vì Sao Người Kinh Doanh Bắt Buộc Phải Có Thương Hiệu Cá Nhân
Hãy nhìn thẳng vào thị trường hôm nay.
Sản phẩm của bạn có đối thủ. Giá của bạn có đối thủ. Quảng cáo của bạn có đối thủ chạy đè lên từng ngày. Mọi thứ đều sao chép được — trừ một thứ.
Con người bạn.
Khi khách đứng giữa mười cái shop bán cùng một món, thứ khiến họ chọn không phải cái rẻ hơn vài nghìn. Mà là cái họ tin hơn. Và họ tin con người, chứ không tin một cái logo vô hồn.
Thương hiệu cá nhân làm được ba việc mà quảng cáo đơn thuần không làm nổi. Nó khiến khách nhớ bạn giữa một biển lựa chọn. Nó khiến khách tin bạn trước cả khi bạn chào bán. Nó khiến khách quay lại và kéo theo người khác, vì họ không mua một sản phẩm — họ đang đi theo một con người.
Có một giai đoạn khách chưa mua ngay nhưng đang dò xét xem bạn có đáng tin không. Đó chính là lúc thương hiệu cá nhân làm việc thầm lặng nhất. Tôi đã viết kỹ về giai đoạn này trong bài cách xây niềm tin với khách hàng trước khi họ mua — vì sao niềm tin mới là thứ chốt đơn, không phải giá.
Bây giờ, đi vào phần quan trọng nhất. Bốn bước để bắt đầu.
Bước 1 — Chọn Thông Điệp Và Giá Trị Cốt Lõi
Trước khi đăng bất cứ thứ gì, bạn phải trả lời được một câu.
Bạn muốn người ta nhớ đến bạn vì điều gì?
Đây là nền móng. Xây nhà không móng thì tầng càng cao càng dễ sập. Rất nhiều người nhảy thẳng vào đăng bài mỗi ngày mà chưa từng dừng lại hỏi câu này. Kết quả là một trang cá nhân hôm nay nói chuyện làm giàu, mai nói chuyện nấu ăn, mốt bàn chuyện chính trị. Khách theo dõi xong không biết bạn là ai.
Thông điệp cốt lõi không cần cao siêu. Nó chỉ cần thật và cần hẹp.
Của tôi rất đơn giản: xây hệ thống kinh doanh bền vững từ con số 0, bằng sự tử tế và kỷ luật. Mọi thứ tôi chia sẻ đều xoay quanh cái trục đó. Yến sào, quản lý đội nhóm, cách chăm khách — tất cả đều phục vụ một thông điệp duy nhất.
Để tìm thông điệp của bạn, hãy ngồi xuống và viết ra ba thứ.
Điều bạn giỏi hơn phần đông người xung quanh.
Điều bạn tin đến mức sẵn sàng nói đi nói lại cả năm không chán.
Điều nhóm khách hàng của bạn thực sự đang khổ sở và cần được giúp.
Chỗ ba vòng tròn này giao nhau, đó là thông điệp của bạn. Chọn một. Đừng tham lam chọn năm.
Bước 2 — Kể Câu Chuyện Thật Của Bạn
Người ta không kết nối với sự hoàn hảo. Người ta kết nối với sự thật.
Đây là bước nhiều người kinh doanh sợ nhất, vì họ nghĩ phải giấu đi phần khó khăn, phần vấp ngã, phần “quê mùa” của mình. Họ nghĩ phải trông thành công ngay từ đầu thì mới có người tin.
Ngược lại hoàn toàn.
Chính phần vấp ngã mới là phần khiến người ta ở lại.
Tôi kể thật câu chuyện của mình. Tôi khởi đầu chẳng có gì, từng gắn với những ngày buôn bán chân chất, xoay xở đủ nghề. Rồi tôi vào Viettel, làm năm năm, đi từ một giao dịch viên nhỏ lên tới cửa hàng trưởng. Tôi rẽ sang mảng du lịch, khách sạn — và rồi COVID ập tới, mọi thứ đóng cửa, đứng hình. Có lúc tôi tưởng mình mất tất cả.
Chính trong đại dịch đó, tôi bắt đầu lại với yến sào. Từ số 0. Và từng bước xây lên một hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng.
Tôi không kể để khoe con số. Tôi kể vì mỗi người đang đọc bài này đều đang ở một khúc nào đó của hành trình giống tôi. Có người đang ở khúc “sắn khô”. Có người đang ở khúc COVID đóng cửa. Và khi họ thấy tôi từng ở đúng chỗ đó mà vẫn đi lên, họ tin rằng họ cũng làm được.
Đó là sức mạnh của câu chuyện thật.
Câu chuyện của bạn không cần ly kỳ. Nó chỉ cần thật. Bạn bắt đầu từ đâu, vấp ở đâu, điều gì khiến bạn không bỏ cuộc, bạn học được gì. Viết ra. Kể lại. Đừng tô hồng, cũng đừng bôi đen. Sự thật tự nó đã đủ sức nặng.
Bước 3 — Chia Sẻ Chuyên Môn Đều Đặn
Kể chuyện làm người ta yêu quý bạn. Nhưng chia sẻ chuyên môn mới làm người ta tin bạn giỏi.
Bạn cần cả hai.
Nguyên tắc của tôi rất rõ: cho đi trước, nhận về sau. Tôi chia sẻ thật những gì tôi biết về xây hệ thống, quản lý đội nhóm, chăm sóc khách hàng, ứng dụng công nghệ vào bán hàng. Tôi không giữ lại “miếng nghề” để dụ người ta phải trả tiền mới được nghe.
Nhiều người sợ chia sẻ hết thì khách không mua nữa. Tôi thấy điều ngược lại. Càng cho đi giá trị thật, người ta càng tin rằng phần trả phí của bạn còn giá trị hơn nhiều. Cho đi kiến thức giống như gieo hạt: bạn không thu hoạch ngay hôm gieo, nhưng gieo đủ lâu, đủ đều, cả cánh đồng là của bạn.
Hãy nhớ hai chữ: đều đặn.
Một bài viết hay đăng một lần rồi biến mất sáu tháng thì vô nghĩa. Thà mỗi tuần hai bài bình thường nhưng đều tay, còn hơn một bài xuất sắc rồi im lặng cả quý. Thương hiệu cá nhân là niềm tin bồi đắp bằng sự lặp lại, không phải bằng một cú bùng nổ.
Bạn không có thời gian viết dài? Không sao. Một mẹo nhỏ bạn vừa áp dụng hôm nay, kể lại trong năm câu, cũng là chia sẻ chuyên môn. Quan trọng là xuất hiện đều, mang theo giá trị, chứ không phải xuất hiện để bán.
Bước 4 — Nhất Quán, Rồi Lại Nhất Quán
Ba bước trên sẽ đổ sông đổ biển nếu thiếu bước thứ tư này.
Nhất quán.
Thương hiệu cá nhân không được ghi nhớ nhờ một khoảnh khắc. Nó được ghi nhớ nhờ hàng trăm điểm chạm giống nhau, lặp đi lặp lại, cho đến khi in vào trí nhớ người ta.
Nhất quán ở đây có ba lớp.
Nhất quán về thông điệp: hôm nay, tháng sau, năm sau, bạn vẫn nói về cùng một cái trục.
Nhất quán về giọng điệu: cách bạn viết, cách bạn xưng hô, cách bạn phản hồi khách — luôn là một con người, dù ở trang cá nhân hay tin nhắn riêng.
Nhất quán giữa lời nói và việc làm: bạn nói tử tế với khách thì đội của bạn cũng phải tử tế; bạn dạy người ta giữ chữ tín thì bạn phải giữ trước.
Lớp thứ ba khó nhất và cũng quan trọng nhất. Khách hàng tinh lắm. Họ nhìn được khoảng cách giữa điều bạn nói và điều bạn thật sự làm. Một thương hiệu cá nhân sụp đổ không phải vì đăng ít. Nó sụp vì một lần nói một đằng làm một nẻo.
Xây thì mất nhiều năm. Đổ thì mất một ngày. Hãy coi sự nhất quán như tài sản quý nhất bạn có.
Và đừng quên: thương hiệu cá nhân không đứng một mình. Nó là tầng trên cùng của cả một hệ thống bán hàng — từ lúc người lạ biết đến bạn, đến lúc họ tin, rồi mới mua. Nếu bạn muốn thấy bức tranh toàn cảnh đó ăn khớp với nhau ra sao, hãy đọc bài phễu marketing 3 tầng từ người lạ đến khách hàng. Thương hiệu cá nhân chính là thứ giúp bạn đi qua cả ba tầng nhanh hơn.
Bắt Đầu Từ Đâu Ngay Hôm Nay
Đọc đến đây, có thể bạn đang thấy hơi choáng. Bốn bước, ba lớp, nhiều thứ phải làm.
Đừng làm hết cùng lúc. Hãy làm một việc nhỏ hôm nay.
Lấy một tờ giấy. Viết một câu duy nhất trả lời: “Tôi muốn khách hàng nhớ đến mình vì điều gì?” Chỉ một câu. Đó là viên gạch đầu tiên của việc xây dựng thương hiệu cá nhân, và nó không tốn của bạn một đồng nào. Rồi tuần này, kể một mẩu chuyện thật của bạn. Tuần sau, chia sẻ một điều bạn biết. Cứ thế. Đều tay.
Tôi xây hệ thống 500 người không phải bằng một cú nhảy vọt. Tôi xây bằng từng ngày xuất hiện thật, cho đi thật, giữ lời thật. Bạn cũng sẽ làm được như vậy — nếu bạn bắt đầu, và nếu bạn không bỏ cuộc giữa chừng.
Nếu những điều này hữu ích với bạn, hãy theo dõi blog của tôi. Tôi sẽ tiếp tục chia sẻ những gì mình học được trên hành trình xây hệ thống, quản lý đội nhóm và làm thương hiệu — thật, không tô vẽ, để bạn dùng được ngay.
Câu Hỏi Thường Gặp
Xây dựng thương hiệu cá nhân có tốn nhiều tiền không?
Không. Viên gạch đầu tiên chỉ là một câu trả lời trên tờ giấy: bạn muốn khách nhớ mình vì điều gì. Thứ tốn kém nhất không phải tiền, mà là sự đều đặn và trung thực bạn duy trì qua từng tháng.
Tôi chưa có thành tựu gì lớn thì lấy gì để xây thương hiệu?
Bạn không cần thành tựu lớn, bạn cần một câu chuyện thật. Người ta kết nối với hành trình và với cả phần vấp ngã, chứ không phải với con số hoàn hảo. Hãy bắt đầu từ đúng nơi bạn đang đứng hôm nay.
Bao lâu thì thương hiệu cá nhân mới có kết quả?
Không có mốc cố định. Đây là niềm tin được bồi đắp bằng sự lặp lại, không phải một cú bùng nổ. Bạn xuất hiện đều, cho đi thật, giữ lời thật — kết quả đến dần, nhưng đến là bền.
Nên ưu tiên thương hiệu cá nhân hay thương hiệu công ty trước?
Với người bán hàng nhỏ và vừa, hãy ưu tiên con người trước. Logo có thể bị sao chép, con người thì không. Thương hiệu cá nhân kéo khách đến gần, rồi thương hiệu công ty giữ họ ở lại lâu dài.
Về tác giả
Đỗ Ngọc Diệp — CEO thương hiệu yến sào Natunest. Tôi xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, đi lên từ con số 0 trong đại dịch; song song điều hành một công ty nhân sự 30 người. Trước Natunest, tôi có 5 năm ở Viettel — từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng — rồi rẽ sang mảng du lịch, khách sạn đóng cửa vì COVID. Chuyên môn của tôi: xây hệ thống kinh doanh, quản lý đội bán hàng, marketing nội dung, xây thương hiệu, và ứng dụng AI vào kinh doanh.