Đỗ Ngọc Diệp — CEO (tổng giám đốc) Natunest, xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng/tháng.
Một tối muộn, tôi nhận được tin nhắn của một khách quen. Chị ấy vừa biết mình mang thai được năm tuần. Câu hỏi đầu tiên không phải là mua loại nào, hay giá bao nhiêu. Mà là một câu rất thật: “Chị Diệp ơi, em bầu rồi, giờ ăn yến được không?”
Yến sào cho bà bầu là chủ đề tôi được hỏi nhiều nhất trong suốt những năm bán hàng. Và câu trả lời của tôi thường khiến người hỏi hơi bất ngờ. Vì tôi là người bán, nhưng việc đầu tiên tôi làm không phải là chốt đơn.
Tôi bảo chị ấy: khoan đã. Hỏi bác sĩ đang theo dõi thai của em trước đã.
Bài viết này là tất cả những gì tôi vẫn nói với khách khi họ mang thai. Nói thật, nói đủ, và nói cả những chỗ cần dừng lại.
Vì sao yến sào cho bà bầu được nhiều mẹ quan tâm
Từ xưa, yến sào được xem là món bồi bổ. Ông bà mình để dành cho người mới ốm dậy, người gầy yếu, người cần tẩm bổ.
Về mặt dinh dưỡng, yến chứa chất đạm (protein) và các axit amin (những đơn vị nhỏ cấu tạo nên chất đạm). Điểm nhiều mẹ bầu thích là yến khá lành, khi chưng lên thì mềm, dễ ăn, nhẹ bụng. Trong giai đoạn nghén, ăn gì cũng khó, một chén yến ấm đôi khi dễ chịu hơn nhiều món khác.
Nhưng tôi muốn bạn nghe rõ điều này.
Yến không phải thần dược. Nó là một loại thực phẩm bồi bổ. Bạn hãy coi nó như một bát canh bổ trong bữa ăn, chứ không phải một viên thuốc chữa bệnh. Nó không thay thế được chế độ ăn cân bằng, không thay được sắt, canxi, axit folic mà bác sĩ kê cho mẹ bầu.
Hiểu đúng vị trí của yến ngay từ đầu sẽ giúp bạn dùng nó một cách bình tĩnh, vừa phải, và an toàn.
Câu đầu tiên tôi luôn nói: hãy hỏi bác sĩ
Mỗi thai kỳ là một cơ thể khác nhau. Người nghén nhẹ, người nghén tới mức nhập viện. Người khỏe mạnh, người có bệnh nền. Người mang thai bình thường, người thuộc nhóm thai kỳ cần theo dõi kỹ.
Tôi bán yến. Tôi không phải bác sĩ. Và tôi tin không một người bán tử tế nào lại dám thay bác sĩ quyết định chuyện ăn uống cho một người đang mang thai.
Vậy nên nguyên tắc số một, đứng trên mọi lời khuyên khác trong bài này, là: trước khi thêm yến vào chế độ ăn khi mang thai, bạn hãy hỏi bác sĩ sản khoa đang theo dõi mình. Chỉ một câu hỏi ngắn khi đi khám thai thôi. Bác sĩ biết rõ tình trạng của bạn hơn bất kỳ ai trên mạng.
Đó là sự trung thực. Và với tôi, đó cũng là ranh giới của một người bán hàng đàng hoàng.
Ba tháng đầu — giai đoạn cần thận trọng nhất
Thai kỳ thường được chia thành ba tam cá nguyệt (mỗi giai đoạn kéo dài khoảng ba tháng).
Ba tháng đầu là giai đoạn nhạy cảm nhất. Cơ thể đang thay đổi rất nhanh, nhiều mẹ nghén nặng, hệ tiêu hóa dễ khó chịu. Đây cũng là lúc nhiều bác sĩ khuyên nên cẩn thận với việc bổ sung thêm bất cứ thứ gì ngoài chỉ định.
Trong thực tế, không ít mẹ chọn cách chờ qua ba tháng đầu, khi thai đã ổn định hơn, mới bắt đầu dùng yến với lượng nhỏ. Có người vẫn dùng sớm hơn nhưng rất dè dặt. Không có một công thức chung cho tất cả mọi người.
Điều tôi muốn nhấn mạnh là: đừng vội.
Đừng vì nghe nói yến tốt mà tẩm bổ dồn dập ngay từ những tuần đầu. Bồi bổ khi mang thai là chuyện của cả một hành trình dài mấy tháng trời, không phải chuyện của một tuần. Bạn có rất nhiều thời gian. Hãy đi từ từ, và đi theo lời bác sĩ.
Dùng bao nhiêu và dùng thế nào cho đúng
Nếu bác sĩ của bạn đồng ý cho dùng, thì nguyên tắc tiếp theo rất đơn giản: ít và đều, hơn là nhiều và dồn.
Nhiều người chọn dùng một lượng nhỏ, khoảng vài gram yến khô mỗi lần, vài lần một tuần, chứ không ăn thật nhiều mỗi ngày. Ăn nhiều không có nghĩa là bổ nhiều. Cơ thể chỉ hấp thu được một mức nhất định, phần dư đôi khi còn làm bụng ì ạch, khó tiêu, phản tác dụng với người đang nghén.
Về cách dùng, tôi hay khuyên khách vài điểm nhỏ mà quan trọng.
Nên chưng cách thủy để giữ được sự mềm và lành của yến.
Nên ăn khi bụng không quá no cũng không quá đói, buổi sáng hoặc trước khi ngủ là hai thời điểm nhiều người thấy dễ chịu.
Nên hạn chế cho nhiều đường phèn, nhất là với mẹ có nguy cơ hoặc đã được chẩn đoán tiểu đường thai kỳ (đường huyết tăng cao trong thời gian mang thai).
Cách chưng ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng món yến. Tôi đã viết riêng một bài về cách chưng yến ngon mà vẫn giữ được dưỡng chất, bạn có thể đọc thêm để không nấu quá lửa làm mất đi cái ngon của yến.
Chọn nguồn yến sạch, rõ xuất xứ
Với người bình thường, chuyện nguồn gốc yến đã quan trọng. Với bà bầu, nó còn quan trọng gấp bội.
Vì sao? Vì mẹ bầu là đối tượng nhạy cảm nhất. Bất cứ thứ gì mẹ đưa vào người cũng liên quan tới em bé. Một sản phẩm bị tẩy trắng bằng hóa chất, bị pha tạp chất cho nặng cân, hay không rõ được nuôi và sơ chế ở đâu, là thứ tôi không bao giờ muốn một người đang mang thai đụng tới.
Khi mua yến để dùng trong thai kỳ, bạn hãy để ý mấy điều.
Nguồn gốc rõ ràng, biết được yến đến từ đâu, ai làm ra.
Người bán sẵn sàng trả lời thẳng về sản phẩm, không vòng vo, không hứa hẹn quá lời kiểu “ăn vào là con khỏe mẹ đẹp”.
Cảnh giác với yến trắng bất thường, giá rẻ bất thường, hoặc lời quảng cáo thổi phồng công dụng như thuốc.
Tôi làm nghề này lâu, và tôi tin niềm tin của khách quan trọng hơn một đơn hàng. Người bán nào cũng nên như vậy. Nếu bạn đang kinh doanh yến, tôi có chia sẻ riêng về cách xây niềm tin với khách hàng — vì với mặt hàng liên quan tới sức khỏe, sự tử tế mới là thứ giữ khách ở lại lâu.
Những trường hợp nên hỏi kỹ trước khi dùng
Có những tình huống tôi luôn dặn khách phải hỏi bác sĩ thật kỹ, thậm chí tạm dừng, chứ đừng tự quyết.
Bạn từng dị ứng hải sản hoặc dị ứng thực phẩm lạ.
Bạn được chẩn đoán tiểu đường thai kỳ hoặc đường huyết đang cao.
Bạn đang bị lạnh bụng, tiêu chảy, tỳ vị yếu, ăn đồ bổ vào là khó tiêu.
Bạn đang bị cảm, sốt, hoặc đang trong đợt cơ thể mệt mỏi bất thường.
Bạn đang dùng thuốc điều trị theo đơn của bác sĩ.
Trong những trường hợp này, yến chưa chắc phù hợp với bạn vào thời điểm đó, dù nó vốn là món lành. Điều đúng đắn là mang câu hỏi ấy tới bác sĩ, mô tả rõ tình trạng của mình, rồi làm theo lời họ. Đừng ngại. Không có câu hỏi nào về sức khỏe của mẹ và bé là thừa cả.
Lời cuối: bán tử tế mới bền
Tôi kể lại với bạn câu chuyện cô khách nhắn tin lúc nửa đêm. Cuối cùng chị ấy đi khám, bác sĩ dặn qua ba tháng đầu hãy dùng, và dùng ít thôi. Chị làm đúng vậy. Vài tháng sau, chị quay lại cảm ơn tôi — không phải vì tôi bán được hàng, mà vì tôi đã khuyên chị hỏi bác sĩ trước.
Đó chính là điều tôi muốn để lại cho bạn.
Yến sào cho bà bầu có thể là một món bồi bổ nhẹ nhàng, nếu bạn dùng đúng: hỏi bác sĩ trước, thận trọng trong ba tháng đầu, dùng lượng vừa phải, và chọn nguồn yến sạch rõ xuất xứ. Nó không phải thuốc, không chữa bệnh, và không bao giờ thay được sự chăm sóc y tế.
Nếu bạn đang mang thai và phân vân, hãy làm một việc thật đơn giản trong lần khám thai tới: hỏi bác sĩ của mình một câu về yến. Còn nếu bạn đang bán yến, hãy dặn khách bầu của mình đúng như vậy. Người bán tử tế không sợ mất một đơn hàng. Người bán tử tế sợ làm hại một người tin mình.
Đó mới là cách đi đường dài.
Câu Hỏi Thường Gặp
Bà bầu ăn yến sào từ tháng thứ mấy là hợp lý?
Không có mốc chung cho tất cả mọi người. Trong thực tế, nhiều mẹ chọn chờ qua ba tháng đầu, khi thai đã ổn định hơn, mới bắt đầu dùng yến với lượng nhỏ. Nhưng người quyết định đúng nhất cho bạn là bác sĩ đang theo dõi thai của bạn, chứ không phải một bài viết trên mạng. Hãy hỏi họ trong lần khám tới.
Bà bầu nên ăn bao nhiêu yến mỗi tuần?
Nguyên tắc tôi hay khuyên là ít và đều, hơn là nhiều và dồn. Nhiều người dùng khoảng vài gram yến khô mỗi lần, vài lần một tuần. Ăn nhiều không có nghĩa là bổ nhiều, phần dư đôi khi còn làm bụng ì ạch, khó tiêu. Liều lượng cụ thể vẫn nên hỏi bác sĩ, nhất là khi bạn có bệnh nền.
Bà bầu bị tiểu đường thai kỳ có ăn yến được không?
Đây là trường hợp phải hỏi bác sĩ thật kỹ trước khi dùng, đừng tự quyết. Nếu bác sĩ đồng ý, bạn nên hạn chế đường phèn khi chưng, vì đường mới là thứ đáng lo với đường huyết, chứ không hẳn bản thân sợi yến. Mô tả rõ tình trạng của mình cho bác sĩ rồi làm theo lời họ.
Yến sào có chữa được bệnh hay giúp con thông minh hơn không?
Không. Yến là thực phẩm bồi bổ, không phải thuốc. Bất kỳ lời quảng cáo nào hứa “ăn vào là con khỏe mẹ đẹp”, “con thông minh”, hay thổi phồng công dụng như thuốc đều là dấu hiệu bạn nên cảnh giác. Hãy coi yến như một món ăn lành nhẹ nhàng trong hành trình mang thai, không hơn.
Về tác giả
Đỗ Ngọc Diệp — CEO thương hiệu yến sào Natunest. Tôi xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, đi lên từ con số 0 trong đại dịch; song song điều hành một công ty nhân sự 30 người. Trước Natunest, tôi có 5 năm ở Viettel — từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng — rồi rẽ sang mảng du lịch, khách sạn đóng cửa vì COVID. Chuyên môn của tôi: xây hệ thống kinh doanh, quản lý đội bán hàng, marketing nội dung, xây thương hiệu, và ứng dụng AI vào kinh doanh.