Đỗ Ngọc Diệp — CEO (tổng giám đốc) Natunest, xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng/tháng.
Năm 2021, khi khách sạn nơi tôi làm đóng cửa vì COVID, tôi bắt đầu bán yến sào một mình. Không kho. Không đội. Không tên tuổi.
Nhưng có một chuyện nhỏ khiến tôi để ý.
Một chị khách mua hũ yến đầu tiên, ăn thấy hợp, rồi tự tay chụp ảnh gửi vào nhóm bạn của chị. Ba ngày sau, bốn người bạn của chị nhắn tin cho tôi. Tôi không trả chị đồng nào. Chị cũng không xin. Chị chỉ giới thiệu vì chị tin.
Lúc đó tôi chưa gọi tên nó. Nhưng cái cơ chế “một người tin rồi kể cho người khác, và được ghi nhận công sức” chính là cốt lõi của affiliate marketing. Nếu bạn đang tự hỏi affiliate marketing là gì và có làm được cho mình không, bài này tôi viết cho bạn — từ góc của một người đã xây cả một hệ thống bán hàng đứng trên nguyên lý đó.
Affiliate marketing là gì?
Affiliate marketing (tiếp thị liên kết — bạn giới thiệu sản phẩm của người khác, ai đó mua qua giới thiệu của bạn thì bạn nhận hoa hồng) là cách kiếm tiền dựa trên kết quả.
Không phải bạn nhập hàng.
Không phải bạn ôm kho, đóng gói, đổi trả.
Bạn chỉ làm một việc: đưa đúng sản phẩm đến đúng người, bằng uy tín và nội dung của bạn. Người bán lo phần còn lại — sản xuất, giao hàng, bảo hành. Đổi lại, mỗi đơn thành công, bạn được trả một phần, gọi là commission (hoa hồng).
Hãy hình dung thế này. Bạn có một quán cà phê quen, cà phê ngon thật. Bạn kể cho mười người bạn, tám người tới uống và mê luôn. Trong đời thường, bạn kể miễn phí. Trong affiliate marketing, chủ quán ghi nhận tám lượt khách đó là do bạn dẫn về, và chia cho bạn một phần doanh thu.
Đó là toàn bộ ý tưởng. Đơn giản đến mức nhiều người không tin nó ra tiền thật.
Tiếp thị liên kết hoạt động thế nào?
Một giao dịch tiếp thị liên kết luôn có bốn vai.
Nhà cung cấp — người có sản phẩm, thường gọi là advertiser (nhà quảng cáo).
Người giới thiệu — chính là bạn, gọi là affiliate hoặc publisher (nhà xuất bản nội dung).
Khách hàng — người bấm vào và mua.
Nền tảng theo dõi — cái “sổ ghi công” đứng giữa, đảm bảo ai dẫn khách thì người đó được tính công.
Mấu chốt nằm ở affiliate link (đường dẫn tiếp thị liên kết — một đường dẫn riêng gắn mã của bạn). Khi bạn đăng ký làm affiliate cho một sản phẩm, hệ thống cấp cho bạn một đường dẫn có gắn mã nhận diện. Bạn chia sẻ đường dẫn đó trong bài viết, video, hay tin nhắn. Khách bấm vào, hệ thống nhớ mã của bạn. Khách mua, đơn hàng được ghi tên bạn. Hết tháng, bạn nhận tiền.
Có một khái niệm bạn cần nắm: conversion (chuyển đổi — lượt khách thực sự thực hiện hành động bạn muốn, thường là mua hàng). Người ta không trả tiền cho lượt xem. Người ta trả cho conversion. Mười nghìn người xem mà không ai mua thì bằng không. Một trăm người xem mà mười người mua thì bạn có thu nhập.
Nghe qua tưởng dễ. Nhưng chính chữ “conversion” đó tách người kiếm được tiền ra khỏi người bỏ cuộc. Vì để có chuyển đổi, bạn cần một thứ không mua được bằng đường dẫn: sự tin tưởng.
Cách bắt đầu nếu bạn đang có một kênh nội dung
Nếu bạn đã có một trang cá nhân, một kênh, một nhóm, hay chỉ là một danh sách bạn bè chịu nghe bạn nói — bạn đã có tài sản để bắt đầu. Đây là con đường tôi khuyên đi theo thứ tự.
Bước một, chọn ngách. Ngách (niche — nhóm chủ đề hẹp mà bạn am hiểu) càng rõ, khách càng tin. Một người nói về mọi thứ thì không ai tin điều gì. Một người chỉ nói về chăm sóc sức khỏe cho mẹ bầu thì lời nói có trọng lượng gấp bội.
Bước hai, chọn sản phẩm bạn đã dùng hoặc đã kiểm chứng. Đừng chọn theo mức hoa hồng cao nhất. Chọn theo mức bạn dám đưa cho mẹ mình dùng.
Bước ba, đăng ký chương trình affiliate của nhà cung cấp đó và lấy đường dẫn riêng.
Bước bốn, làm nội dung thật. Bài đánh giá thật. Trải nghiệm thật. Video mở hộp thật. Đừng viết như tờ rơi. Viết như một người bạn đang mách nước.
Bước năm, đặt lời kêu gọi hành động một cách tự nhiên. CTA (call to action — câu kêu gọi người đọc làm một việc cụ thể) không cần hét lên. “Nếu bạn muốn thử, mình để đường dẫn ở đây” đôi khi mạnh hơn mọi lời quảng cáo.
Bước sáu, kiên nhẫn. Tháng đầu bạn có thể được vài trăm nghìn. Nhưng nếu nội dung tốt, nó nằm đó và tiếp tục sinh đơn hàng khi bạn đang ngủ. Đó là điểm đẹp nhất của nghề này.
Góc ngược lại: chủ shop dùng affiliate để có đội bán hộ
Giờ tôi lật ngược tấm huy chương. Vì tôi đứng ở phía bên kia.
Tôi không chỉ là người giới thiệu. Tôi là người có sản phẩm và cần người giới thiệu. Và đây là điều nhiều chủ shop bỏ lỡ: affiliate không chỉ là một cách kiếm tiền cho người làm nội dung. Nó là một cách để bạn có cả một đội bán hàng mà không phải trả lương cứng.
Hãy nghĩ về nó. Thay vì tự chạy quảng cáo đến từng người lạ, bạn để hàng trăm người thật — mỗi người có vòng bạn bè riêng, có uy tín riêng — nói giúp bạn. Bạn chỉ trả tiền khi có đơn. Không đơn, không tốn.
Natunest lớn lên đúng bằng con đường đó. Từ con số 0, trong đại dịch, tôi xây được 500 người bán hàng độc lập, doanh thu chạm 3 tỷ đồng mỗi tháng. Không phải 500 nhân viên tôi trả lương. Là 500 người tin sản phẩm và bán bằng chính uy tín của họ.
Nhưng một đội như vậy không tự mọc lên. Nó cần một khung để vận hành: cách tuyển, cách đào tạo, cách trả công minh bạch, cách giữ lửa. Nếu bạn là chủ shop và muốn đi đường này, tôi đã viết riêng về cách xây dựng hệ thống bán hàng — vì cơ chế hoa hồng chỉ là phần nổi, phần chìm mới quyết định bạn đi được bao xa.
Nguyên tắc sống còn: chỉ giới thiệu thứ bạn thật sự tin
Đây là phần tôi muốn bạn khắc vào đầu, dù bạn ở phía nào của bàn cân.
Có một lối làm affiliate chạy theo hoa hồng. Ai trả cao thì bán. Sản phẩm dở cũng khen. Kiểu đó ra tiền nhanh, và chết cũng nhanh. Vì bạn bán uy tín của mình đi, mà uy tín thì bán một lần là hết.
Có một lối khác. Chậm hơn lúc đầu. Bền hơn về sau.
Đó là chỉ giới thiệu thứ bạn thật sự tin.
500 người của tôi vận hành trên đúng tinh thần này. Họ không bán vì tôi ép. Họ dùng yến trước, thấy tốt cho mẹ, cho con, cho chính họ, rồi mới kể cho người khác. Trình tự luôn là: tin trước, bán sau. Không bao giờ ngược lại.
Vì sao tôi cứng rắn ở điểm này? Vì tôi làm 5 năm ở Viettel, từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng, tôi hiểu một khách hài lòng kể cho mười người, một khách thất vọng kể cho một trăm người. Trong thời buổi mọi lời khen chê đều nằm lại trên mạng, bạn không thể ăn gian lòng tin.
Nếu bạn muốn hiểu sâu hơn phần gốc rễ này, tôi có một bài riêng về cách xây niềm tin với khách hàng. Vì affiliate không phải trò chơi của đường dẫn. Nó là trò chơi của niềm tin có gắn đường dẫn.
Vài sai lầm khiến người mới bỏ cuộc sớm
Tôi kể nhanh để bạn khỏi vấp.
Sai lầm thứ nhất: rải đường dẫn khắp nơi mà không có nội dung. Không ai bấm vào một đường dẫn trơ trọi. Người ta bấm vì câu chuyện quanh nó.
Sai lầm thứ hai: chọn sản phẩm theo hoa hồng thay vì theo chất lượng. Bạn sẽ được vài đơn đầu, rồi khách quay lại trách bạn, và bạn mất cả nhóm.
Sai lầm thứ ba: nóng vội. Tuần đầu không có đơn liền nản. Nội dung tốt cần thời gian để người ta thấy, đọc, tin, rồi mua. Ba tháng đầu là gieo hạt, không phải gặt.
Sai lầm thứ tư: giấu chuyện mình nhận hoa hồng. Ngược đời là càng thành thật “mình có nhận hoa hồng nếu bạn mua qua đường dẫn này” thì khách càng quý. Người ta ghét bị lừa, chứ không ghét bạn kiếm sống tử tế.
Bắt đầu nhỏ, nhưng bắt đầu đúng
Quay lại câu hỏi đầu bài: affiliate marketing là gì? Nó là cách bạn biến uy tín của mình thành thu nhập, bằng việc kết nối đúng người với đúng sản phẩm, và được trả công khi tạo ra kết quả thật.
Lời khuyên của tôi gói trong ba câu.
Chọn một ngách bạn thật sự am hiểu.
Chọn một sản phẩm bạn dám đưa cho người thân dùng.
Rồi làm nội dung thật đều đặn, ít nhất ba tháng, trước khi phán xét kết quả.
Nếu bạn là người có kênh, hãy bắt đầu bằng một sản phẩm duy nhất bạn đã tin. Nếu bạn là chủ shop, hãy nghĩ về việc để những người tin bạn nói giúp bạn, thay vì tự gồng gánh một mình.
Bạn không cần bắt đầu lớn. Chị khách đầu tiên của tôi chỉ giới thiệu cho bốn người bạn. Nhưng chị bắt đầu đúng — bằng niềm tin. Và niềm tin, khi được gieo đúng, có cách tự nhân lên mà không cần bạn thúc.
Hôm nay, hãy viết ra một sản phẩm bạn thật sự tin, và một người bạn nghĩ sẽ cần nó. Đó là dòng đầu tiên của hành trình.
Câu Hỏi Thường Gặp
Affiliate marketing là gì, nói gọn trong một câu?
Là cách bạn giới thiệu sản phẩm của người khác, ai đó mua qua đường dẫn riêng của bạn thì bạn nhận hoa hồng. Bạn không cần nhập hàng, không ôm kho, không lo giao nhận. Bạn chỉ chịu trách nhiệm phần kết nối đúng người với đúng sản phẩm bằng uy tín của mình.
Làm affiliate marketing có cần vốn không?
Không cần vốn nhập hàng. Thứ bạn “đầu tư” là thời gian làm nội dung thật và uy tín cá nhân. Đó cũng chính là lý do nhiều người coi nhẹ nghề này — họ tưởng không mất tiền thì không mất gì, nên làm hời hợt. Uy tín mới là vốn đắt nhất, và nó chỉ lớn lên khi bạn giới thiệu tử tế.
Bao lâu thì có thu nhập từ tiếp thị liên kết?
Theo trải nghiệm của tôi, ba tháng đầu là giai đoạn gieo hạt. Tháng đầu có thể chỉ được vài trăm nghìn. Nội dung tốt cần thời gian để người đọc thấy, tin, rồi mới mua. Đừng phán xét kết quả trước khi bạn đã làm đều đặn đủ ba tháng.
Chủ shop nhỏ có nên tự xây đội affiliate không?
Nên, nếu bạn có sản phẩm tốt và một cơ chế trả công minh bạch. Thay vì tự chạy quảng cáo tới người lạ, bạn để những người tin bạn nói giúp bạn, và chỉ trả tiền khi có đơn. Nhưng đội bán hàng không tự mọc lên — nó cần khung tuyển, đào tạo và giữ lửa. Cơ chế hoa hồng chỉ là phần nổi.
Về tác giả
Đỗ Ngọc Diệp — CEO thương hiệu yến sào Natunest. Tôi xây hệ thống 500 người bán hàng độc lập, doanh thu 3 tỷ đồng mỗi tháng, đi lên từ con số 0 trong đại dịch; song song điều hành một công ty nhân sự 30 người. Trước Natunest, tôi có 5 năm ở Viettel — từ giao dịch viên lên cửa hàng trưởng — rồi rẽ sang mảng du lịch, khách sạn đóng cửa vì COVID. Chuyên môn của tôi: xây hệ thống kinh doanh, quản lý đội bán hàng, marketing nội dung, xây thương hiệu, và ứng dụng AI vào kinh doanh.